ver, 



2 ,i D' AMBOINSCHE 



witte , fyne en dichte aarde ; maar die van Eli is grauwachtig met plekken als yzer 

 roeM en fyn zand ondergemengt , derhal ven ondeugend. By Mamaio in 't gebergte van 

 En lai Haufihol vind men roode en witte Bolus , fyn , en in groote klontjes , waar van de 



roodc tot olyverwe dienftig is; gelyk ook de Leytimorfche uit den rooden berg. 

 De ze- Argilla is een witte , vette en zeer kleiachtige aarde , dewelke gevonden word by 

 }Zt Ar- den oorfprong van de rivier Way yla, die by Hoekonalo in zee loopt : De plaats hiet 

 gilia. <pannat , omtrent een uur gaans na 't Ooft-Zuid-Ooften van 't voorfchreve Teliffa, 

 een laage vlakke plaats, daar men deze Argilla vind , zyndefchier nooit droog, wes- 

 h ut halven men ook niet daar door gaan kan wegens de taaije kley. 2y dient tot het eeten 

 'brmkKn- niet, als ook niet om vaten daar van te maken , dewyl ze te veel vermengt is met klci- 

 icfuaam. lie g ra uwe fteentjes : Men noemt ze c Pa?mat naar de plaats, daar ze gevonden word. 



Wanneer het langen tyd geregent heeft, zoo fpoelen in dit kley-plein ecnige vuur- 

 fteenen bloot, zynde van dat flach , de welke men Androdamantas noemt , zwaar en 

 Zie Je' hard van fubftantie, van koleur als geel koper. De klontjes zyn in de grootte van een 

 ^N» L J; dobbelfteen, kleinder en grooter; zommige vierkant , zommige irregulier hoekig, als 

 '» 2. of 'er een Tenfagoon ofvyf zydig Lichaam in een Cnbris verborgen lag, en hier en daar 

 h maar met de hoeken uitltak ; aan haar zwaarte en koleur zoude men gillen , dat 'er eenig 

 ""■laai "' metaal inflak , maar men kan ze niet fmelten , gelyk hier onder breeder zal gezegt wor- 

 den : Egter wift my een Moor te zeggen , dat hy op Timors Zuid-zyde gezien hadde 

 het Amoeraflilche gout met kleine klontjes uït dergclyke witte kley trekken : Zoodaa- 

 nige witte Argilla vind men ook aan den voet van den rooden berg, na Hative kitsjil 

 toe , op ftrand, doch die is brak en met veel zand gemengt, grauwachtig en droogt 

 niet wel , buiten twyffel witter en drooger te vinden, als men wat dieper in den berg 

 groeve: Het is een rechte Terra Cimolia of volder aarde, dies de Inlanders dezelve ook 

 gebruiken by gebrek van zeep , om hunne klederen daar mede te waflehen. 

 Deachjle Marga van Nuffanive word , omtrent den uiterrten VVeft-hoek van Leytimor, Wey- 

 hoeki genaamt, met groote ftukken gegraaven , gelykende wel een Marga , doch is veel 

 drooger en harder, muisverwig met een geele weêrfchyn , zoo dicht als een lever , en 

 knappende als men daar iets afbyt : Zy word mede voor een goede Batu poan gehou- 

 den , en behoeft over de drie dagen niet gerookt te worden, dat dan noch niet hard 

 genoeg is, houd men voor geen Batu p oan , maar voor een Marga , dewelke men op 

 WaarJie Leytimor, Hatupatta, dat is, brokkehgen Steen noemt : Dergelyke klonterrjes, roo- 

 unrJ^" d e ' g ee ' e en grauwe vind men overal in de rivieren van Lejtimor, inzonderheit in de 

 Waytommo en Olyphant , die men rookt en voor Batupoan eet, hoewel ze vry wat 

 hard vallen in 't bytenj uit deze kleiachtige klontjes wórden metter tyd redelyk harde 

 fteenen, van buiten met knobbelen en kuilen .bezet, doch van andere daar aan te on- 

 derfcheiden , dat zc in 't aantallen glad zyn als zeep , zich ligt laten üypen , en met een 

 mes fnyden , van binnen veeldcrlei plekken , aderen en wolkjes vertoonende ; waar 

 van zie hier na in 't Hooftdeel van 't Amboinfche Marmor. 

 De «e- Op het Ooflelyke deel van Bangay of Gapi genaamt Bulu legt de Negry Labo, en 

 fiïrt,raf- by een rivier , in de welke men klontertjes en fteentjes vind , zynde een goede 

 aardevaa y f. aar( j e daarmenrood, geel en wit mede verwen kan. 



De nende Ampo is een roodachtige aarde op Java , waar van men op Cheribon de gorgeletten 

 fiert, Ara- maa kt, bleekrood als een halfgebakken fteen; de Hukken hier van , of byzondere koek- 

 V °H'ordmi- jes van die aarde tot dien einde half gebakken , worden op de markten verkogt > en 

 van de Vrouwtjes uit de hand gegeten , gelyk de Batu foan op Ambon. 



T)e Heer Rumphius heeft in dit Hooftdeel eenige aardfche ftoffen.befchreven , waar in 

 zyn Eed. onder andere ook van fteenen in dezelve groeijende gewag maakt ; en alzoo de 

 afbeeldinge ontbreekt , en wy veele foorten van dezelve bezitten , zoo konnen icy niet 

 nalaaten eenige hier toe behoorende daar by te voegen. Op de plaat LI. by N°. i . is een 

 afgetekent, hebbende de gedaante van eenvolmaakte vierkante dobbelfteen, dewelke veel 

 vallen in Zrwitferland by de Rivier-baaden, en ook, doch kleinder , inde Leibergenge- 

 vonden worden. Die by N°.2. verbeeldt, is de Vyfkantige, mede van hembefchreven: 



waar 



