a 3 o D' AMBOINSCHE 



doe waaren de andere ftukkcn weg. Die van Boeten weigerden ook meer daar van te 

 brengen , nier zoo zeer om dat dezelve Koning niet meer leefde , aan wien ik kennis 

 hadde, als om dat zy die (leenen niet graag aan onze Natie willen openbaaren, verfnits 

 Dez * zy dezelve , zoo ik verftond, gebruiken in plaats van kogels om uit hun kanonsdaar 



"L'/fa- mede te fchieten, dewyl ze in veele i oo ftukkcn fpringen , als of men met (ïhroot 

 fchoot : Dergelyke flach Batu goela valt op Maikafar , een groote dagreis achter Mt- 



hruikt. rtis , in een zeer hoog en koud gebergte i 'twelk men doorreifen moet, als men na 

 'tland der Boegiflen gaat, boven op kan niemand wegens de groote koude duuren > 

 ja geen gevogelte noch gedierte ziet men aldaar ; omtrent de halve hoogte van dit ge- 

 Gntijm bergte heeft men groote fpclonken, daar in men groote ftukkcn en kegels ziet af han- 



Zlfk'rl- gen aan fmalle halfen van allerhande gedaante yfelyk om aan te zien ; die mecter tyd 



jfelmk. ook a f va i] en , van buiten zyn ze wit , doof en krytachtig , van binnen klaar en door- 

 fchynend als kriftal , doch zonder deszelfs glans , behalven hier en daar met een zil- 

 verachtige weêrlchyn , niet maffief , maar uit veele langwerpige (hikken t' zaamen ge- 

 zet, die meeft vierzydig, zommige vyf en feszydig zyn , doch ganlch onordentlyk, 

 en derhal ven meteen kleine ilag ligt van malkander te fcheiden , uit te nemen en weder 

 in tc fteken : De mceftc hebben de dikte van een fchaft , weinige vaneen vinger of een 

 Dicm« duim : De Makkaflaaren brengen de afgevallene ftukken naar huis, en flypen de groot- 



ZljUrfe- ftc brokken tot platte tafels en ruitjes, die zy tot verlierfel aan hunne kriflen zetten ; 



■^f, r ir het flypen gaat gemakkelyk toe met water op een ruige fteen , want ze zyn week en 



ren. geeven een wit zap van zich, zy vuuren niet by nacht, noch rieken als Keifteenen, 

 gelyk ook de voorige Batu goela , anders zoude men ze voor Kryftallen houden. Op 

 Makkajfar, Batubakilat, dat is, glimmende Steenen genaamt. 

 Eenan- Saccharites Ambomcus of Amboinfche Batu goela verfchilt wat van de beide voor- 



J^™'' gaande aan fatzoen, maar niet in fubftantie: De Amboinfche valt mede in groote 

 klompen , dewelke buiten doof en kalkachtig zyn , maar ftraks daar onder legt de 

 Saccharites t' zaamen gezet van ontelbare ftukjes , zoo klaar als een kryftal , doch veel 

 i™ weeker: Deze ftukken zyn ganfeh onordentlyk van grootte en fatzoen; want die in 



Je'gednan- de eerfte laag zyn lankwerpig en onordentlyk , zoo dat men qualyk een ftukje vinden 

 kan , 't welk feskantig en den Kryftal gelyk zy : Onder deze zyn andere grootere ftuk- 

 jes, zomtyds in dezelve laagen , zomtyds in de naafte daar onder ; zyndedclaagenmec 

 een kalkachtige fchorfle van malkander onderfcheiden : Deze ftukjes zyn mooijer en 

 den Kryftal gelyker, hpbbeneen, twee of meer gladde zyden, doch geen vafte figuur , 

 en de andere zyden zyn geftrcept , als of ze van fmalle ftukjes t' zaamen gezet waaren , in 

 manier als de Amianthus : Alle deze klontjes , zoo kleine als groote, hoe onordentlyk 

 van hoeken dat zy ook zyn , leggen zoo digt gefloten aan malkander, dat 'er geen lee- 

 ge plaatfcn tuflehen zyn , egtcr met een kleine flag kan men dc groote klompen van 

 malkander ftaan, en de ftukjes met de vingers afnaaien; dewyl geene of weinige ftuk- 

 jes van deze de dobbelfteenen gelyken , zoo konncn ze geen eigentlyke Argyrodamas 



°° l , zyn , welke naam de bovenftaande Boetonfche foorte beft paft, hoewel de Amboin- 

 fikoontter J - - j j t, r l 



wnflof. fche Batu Goela veel helderder en mooijer van aanzien is dan de Boetoniclie > 



d dewelke donkerder van fubftantie is, hier en daar met een zilvere weêrfchyn , la- 

 zehe ge- tende zich in platte tafeltjes of dobbelfteenen deelen , welke kentekenen Tlmius zy- 

 'Zltït. « en Argyrodamas toel'chryft: Den beften hier van vind men op heytimor in de val- 

 letje van de IVaytommo aan den voet der bergen, en digt by de rivierkant, fteekende 

 met groote klompen in andere klippen , de groove en koraalfteenige zyn van een on- 

 zuivere gemengde fubftantie, gelyk de regte en lèshoekige Knftallen rot een moeder 

 Onder- °f voet hebben een anderen rollen of grauwen fteen, die eenpariger van fubftantie is. 

 f' 1 '?? Ook groeit de reete Kryftal nooit zoo digt tegen malkander , hoewel zyne (tukjes met 

 dement hun voeten digt aan m.ilkander zitten: Alle Kryftallen groeijen ook buiten tlicnaam 

 tn fl aL van ,j cn f reen , jgjg aan Z y zitten als een vrugt of uitbotting der zeiver fteenen, de 

 Argyrodamas-, zoo wel de Boetonfche alsd' Amboinfche, is Van buiten met de voorfchre- 



ven 



