i 3 z D' AMBOINSCHE 



onder andere voert de Rivier JVaytommo veele van deze fteentjes , aan welkers fteile 

 oevers i of 2 voeten onder den grond men gcheeie lagen vind van ruuwe , rofle en 

 grauwe fteenen , daar de Kryftalletjes met menigte opzitten , inzonderheit in de kuil- 

 tjes) ja ook in de gebrokene ftcenen , die van binnen hol zyn , zoo dat groote klippen 

 Graijen groote, cn kleine fteenen kleine Kryftalletjes hebben: Op 't land van oud Hative zyn zom- 

 'uif^cnm- migerivieren , daar in men 6 of 8 voeten diep onder water groote klippen ziet , en daar 

 der'twa- G p fchoone groote en zuivere Kryftallen. Op Negory Lima een dorp op de Hitoefche 

 Kuft legt een zeeftrand> vol groote grauwe fteenen, zoo wel op'tdrooge als in zee 

 Verbaal water > welkers kuilen vol Kryftalletjes zyn , zuiver maar klein : Onder 't Guarnizocn 

 "sêdeul- van ' l zc ' ve R-duyt lag zeker foldaat, dewelke een beiteltje, nyptang, en hamertje 

 ve voor hadde, hem van een Amfterdamfchc ziel-verkoper mede gegeven , om paerlen en dia- 

 nn verga- manten van de klippen af te nypen , dewelke hy na des zielen-verkopers zeggen in Indien 

 overal aan de klippen zoude vinden ; Die plompe Juwelier had verfcheide ftukken met 

 klip en al afgeflagen, dewelke hy> by Zyn wederkeeren naar Holland, voornam den 

 - Decbmt- ziel-verkoper in zyn bakhuis te duuwen tot dankbaarheid, dat hy hem zoo bcdroogen 

 ili'l zlaju '> doch een vroege dood heeft dit quaad voornemen voorgekomen , en ik zette 

 datbybc- jjf j aar D „ om d e waarheid van deze eerlyke ziel-verkopers op te houden. 



droegen ' ' 



■was. Noch een ander voorbeeld, hoe de Kryftallen onder water groeijen; op Bima is 



JerfJiaf- een kerg Tolocco zynde hun vlugtberg , omtrent een dagreize van 's Konings fort aan 

 dere». ftrand , boven op vlak en breed, vol zailand, en vrugtboom'en ; agter de Negory 

 op een hooger heuvel is een kuil met verlch water, daar de Koning na toegaat Ba- 

 tappa, wanneer een Djing of Duivel hem in 't water verfchynt met een grooten buf- 

 fels-hoorn aan zyn voorhoofd , die hem deze fteenen aanwyft niet diep onder water 

 aan de klippen vaft. 



Batappa Batappa is een Goddeloos overblyffel van 't Heidendom , 't welk de Mooren te- 

 vtlfcie gen hun wet , en daarom in 't heimelyk ook nadoen ; wanneer zy van een Djing, 

 duuft. ( j at: j s 3 <2) amm , (den welken zy van den Satan of Duivel onderfcheiden) iets begee- 

 ren , of een konftje willen leeren , ook rykdom te verkrygen , gelukkig en onquetsbaar 

 in den oorlog te zyn , rooven , fteelen , dievery plegen , (peelen , minnen , &c. zoo 

 Diezyep g aan Z y op zulke afgelegene plaatfen en hooge bergen, bly ven daar een tydlang, dag 

 'flmdfix en nagt , en doen eenige offerhande aan den 'Djing met een vaft opzet voor deszelfs 

 "fÉ»'tw g ec ' !lante n ' et te verfchrikken noch zich te laaten wegjaagen, zoo geeft hun dan ein- 

 dour mee- delyk de Djing een houtje of een fteentje , dat zy by hun moeten draagen om het af- 

 wenfeben gebedene werk te verkrygen , en dan meenen zy op hun manier noch Godsdicnftig te 

 te verkry- 2vn ( d aarom d ezc Kryftallen ook by hun Batti Djing genaamt worden. 

 DeKryf- In de goutmynen van Sumatra vind men ook fchoone groote Kryftallen , ruim 

 'del'm^tZ" een vinger dik en een lid lang, zuiver en effen van kanten, met een volkomene punE 

 m dégout- a l s f ze geflepen waaren , doch de zyden zyn onordentlyk , zommige leggen los in den 

 gevonden, grond , zommige zitten vaft 'aan ftukken van grauwe en witte fteenen , en het is geloof- 

 lyk, dat de loffè ook zoo gezeeten hebben , want bymy is niet waarfchynlyk, dateenig 

 En gree- Kryftal los en zonder voet in de aarde zoude groeijen; hier in Amboma vind men wel 

 'jen 'êfji'ee- fchoone ftukken , eenige voeten diep onder den grond , als men putten graaft , maar 

 men kan klaarlyk daar aan befpeuren, dat ze afgebroken zyn : Het is aanmerkens waar- 

 dig , dat de geheele vlakte , daar het Kafteel Victoria met de omliggende Negory op 

 itaat, een opgehoopte grond is , ten deele door menfehen , hoewel voor 't meefte deel 

 door overvloejing van de rivieren gemaakt ; bewys hier van is , dat men in 't graaven 

 van putten, 8, 9, of 10. voeten diep onder den zandigen grond, veeledingen vind, 

 als Calappits-doppen en Canary-noten , die daar niet gegroeit zyn. 

 Waar ise De Amboinfche Kryftallen wegens haar kleinheit en fchurftheit worden nietgeagt, 

 nei, de-Jet- doch de Javaanen neemen de mooifte ftukken , die zy aardig weeten te flypen tot ta- 

 i'uUe'n k' s en P unten > en om ze i° ringen te zetten , dat ze Diamanten fchynen , waar van 

 ze egter met een half oog konnen onderfcheiden worden ; daarom leggen ze liever ee- 



