RARITEIT-KAMER. III Boek. 133 



nigc geverfde foely daar onder , en maaken aldus valfche Emarauden en Robynen , 

 gelyk men veel aan hunne kriflèn ziet : De Inlanders willen ze mede tot medicyn j; e . 

 bruiken > daar een goed geloof toe vereifcht ,word , want zy wryven ze op een gladde 

 toetfteen met water, daar evenwel niets afgaat, en egter geeven zy het zelve te drin- 

 ken om den brand in de koortfen en andere heete fiekten te bluflchen , verkiefende 

 hier toe die onder water gegroeit zyn , om welke oorzaak Radja Bima zomtyds een 

 meenigre van deze Kryftallen den Koning van Makkajfar moet zenden. 



Daar is noch een andere foorte van Kryftal in Arnbon, 't welk men op de bergen in Nachten 

 grootere (lukken vind , te weeten , als een ey of walnoot , niet feskantig maar onor- fi^' vm 

 dentlyk veelhoekig als afgebrokene (lukken van een grooter klomp , anders redelyk Kr yfi" L 

 doorfchynend en klaar: Hoe deze groeijen is noch onbekent, dewyl men zemeeftop 

 hooge koude bergen vind , daar weinig menfchen heen komen , en de Inlander daar 

 toe niet nieuwsgierig is. Ik heb ze gevonden tuflchen de wortelen van groote booraen 

 vall (leeken , alwaar ze buiten twijffel door den regen gefpoelt worden. 



Op Nujfateüo vind men dergelyke (lukjes, doch klein , zeer klaar, en naar den Wordt» 

 geelen koleur trekkende , gelyk zommigegeele Diamanten, ook gantfch onordentlyk , NuSLei- 

 en als afgebroken , hebbende zoodaanige fcherpe hoeken , dat ze eenigzins glas fnyden ; ^,f™7 

 het zelve doen ook zommige feshockige Kryftalletjes , die men op Nujfalauw by Utindtr. 

 de Marcafiten vind: De Zee«Arend, in 't Amboinfch Klappa genaamt,, lehynt ver- 

 maak in deze (leentjes te hebben , want men heeft ervaren > dat op Manipa een nell 

 van zoodaanigen Zee-Arend , op een hooge Cafuaris-boom (laande , door een wind 

 eens afgeworpen wierde , waar in men vond vier of vyf redelyk groote en feskantige dttdü^M 

 Kryftallen, waar van de grootfte een vinger lang en dik, metkleindereomgeeven, en /, " nd "' 

 alle op een (luk van een grauwe klip vaft waaren , 't welk de Arend in 't gebergte 

 vindende , en miflehien wegens haar blinken voor een aas aanziende in zyn neft ge- 

 draagen heeft ; doch vermits die van Manipa zeiden , dat zy zulke (leenen meermaals 

 in die neften gevonden hadden , zoo zoude men oordeelen , dat den Arend eenig nut 

 of gebruik daar van moet hebben, weshalven zy hem ook den naam van Arend-deen w a 

 gaven : Van andere (leenen in zulke neften gevonden zie hier na in 't Hooftdeel van oak & 



Aitittt. "" d t"- 



Het verfchil tuflchen recht Kryftal en Batoe goela of Argyrodamas zie in 't byvoeg- 

 zel van 't voorgaande Hooftdeel. 



Van de Kryftallen alhier befchreeven zyn mede geene afbeeldingen, waarom wy nodig ge- 

 acht hebben eenige zeldzaame hier by te voegen : Het gemeen Kryftal ,' in 't begin 

 •van dit Hooftdeel gemeldt , is verbeeldt op de plaat LIL by N°. 3. zyndefefkanttg: Het 

 Bergje afgetekent by N"4. zyn alle kleinder foorten, die ivonderljk door malkander ge- 

 worpen en over hoop leggen-, deze is zoo gegroeit. N°. y. is een ander Rotfje, waar 

 uit op een punt een feskantig ftuk gegroeit is, en na boven met platte kanten fpits toe ho- 

 pende, als of het gefleepen was, hebbende drie breede en drie wat fmalder banden of zy- 

 den. N°.6. is een ftuk piramidaal , mede feskantig tot boven toe : Zynde alle deze kan- 

 ten omzet met ontelbaar e dergelyke feskant e puntige Kryftallen, die alle opwaarts aan 

 loopen-, zy zyn zoo wonderlyk van maakfel, als my ooit iets is voorgekoomen. N°. 7, is 

 een ftuk helder Kryftal, waar binnen inwendig te zien is een geheel Landjchap met ber- 

 gen en daalen , alle met groen mofch gely kende bewajfen. N°.8. is een bruin Bergje, 

 waar op leggen eenige als om ver gevalle 'Piramiden, zynde dezelve heel wit en knob- 

 belig als zegerynleer. 'De Rots by N°. 9. verbeeldt, heeft op een bruinen grond eenige wit- 

 te gecandilijfeerde fchotfen of platte ftukken, alle hol over bol geworpen. N».io. is een 

 Bergje van geele Toepaas , gely kende naar Kryftallen met hagelwitte korrels befaait , en 

 met Marchalita of metaal fchynende Bergjes begroeit. 



naamd 

 worditi. 



XXII. HOOFT- 



