234 



D' AMBOINSCHE 



SilicM 

 Cryfa: 

 zantes 



E 



XXII. HOOFTDEEL. 



Silices Cryftallizantes. Batu Dammar. 



Ehalven de voorfchrevene Kryftalletjes vind men in d' Amboinfche Eilanden 

 PÏyftaiïi- noch een ander flach > die men niet hooger kan achten dan klaare Keifteen- 



tjes , doch dewyl zommige daar onder zulken klaaren weêrfchyn hebben , dat 

 ^KeijlZt ~ ~ zc ' c gefteente zeer naby komen en als tergen , zoo heb ik ze met een 

 V"- byzonder Hooftdeel verwaardigen willen. Ik noem ze Silices cryftallizantes ; de Maley- 

 ers Batu Dammar , om dat ze groote gelykeniffe hebben met den Amboinfchen klaaren 

 Van ver- Dammar batu. Zommige hier van zyn half doorfchyncnde , aan d' eene zyde rond- 

 f lmrt h achtig , 't overige onordentlyk hoekig , zomtyds helder en doorfchynend als ys ; zom- 

 mige met een blauwen weêrfchyn , gclyk het wit van een gekookt ey ; zommige heb- 

 ben van bmnen een gcelen weêrfchyn , gelyk een lichtje van de eene plaats tot d' an- 

 dere verfchietende, als men ze neigt; zommige verbeelden zoo duidelyk de klaare (tuk- 

 ken van Gummi tragant , dat men ze daar voor zoude aanzien , indien niet de zwaarte 

 WW die en halfheid anders getuigde : Deze alle vind men in den Amboinfchen Inham , aan 

 Kot." des zelfs Noord-zyde op fteenige ftranden , van Hative : Op Nuffatello , Locki , en aan de 

 Zuidzyde van Boero vind men andere kleine witte Keifteentjes , in de grootte van hazcl- 

 nootcn, zommige rond, zommige plat, van buiten effen en doof, van binnen door- 

 fchynend en van een eenpaarige fubftantie , zommige geelachtig , zommige blauwach- 

 tig , zoo dat men ze voor ruwe Diamanten zoude aanzien , en geilepen zouden ze mif- 

 i» heb- fchien d' Amersfoortfche Diamanten niet veel wyken, inzonderheit die van Nufatel- 

 it»^/yfc- /a komen) joch het is tot noch toe niet bewezen. Dergelyke Steentjes, doch wat groo- 

 dt Amer[- ter , zyn my gegeeven voor opregt Berg-kryftal , 't welk van de Kuft Coromandel komt , 

 f DmmL- waar voor ik ze egtcr niet kan aannemen, dewyl ik't voor een fubftantieeleeigenfchap 

 ""■ des Kryftals houde, dat hy van natuur feskantig moet zyn. 



XXIII. HOOFTDEEL. 



Vafa Porcellanica. 



ven. 



DE meening is niet om 't Porfellein uitvoerlyk te "befchryven , dewyl het zel- 

 ve by andere Auteuren genoegzaam te vinden is, inzonderheit in denauw- 

 keurige gefchiedeniffen van 't Sineefche gefandfehap door Johan Nieuhof 

 befchreven ; alleenlyk zal ik hier aantekenen eenige dingen , dat koftelyke 

 Vaatwerk betreffende , dewelke myns weetens by andere Auteuren of niet of donker 

 aangehaalt worden : Voor eerft zal ik myn oordeel zetten , waar van de naam Porfellein 

 komt , namentlyk van zeker flach van Zeehoorntjes , dewelke men in 't Latyn Con. 

 H„„r cha Vtneris en Murex Mutiani noemt, boven in 't II. Boek Hooftdeel XXIII. befchrc- 

 mamgc- v£n . ^elk fi ac h van Hoorntjes men hedendaags by de Francoifen en Irahaanen Vor- 

 7eZ" 'flach C ellan<e noemt j hier van (zegge ik) heeft het Sineefche Vaatwerk haar naam bekomen , 

 Zin'." geenzins oorfpronkelyk in Sina , maar zoo 't fchynt in Spanjen , en eigentlyker in 

 Majorca , alwaar men fijn en wit aardwerk maakt , 't welk wegens haar gladdig- 

 heid , met die Hoorntjes gemeen , haar naam gekregen heeft : Of men moefte zeggen , 

 dat het Sineefche Vaatwerk zoo genaamt zy, dewyl men de waereld voor dezen wys ge- 

 maakt heeft , dat het gemaakt wierdc van gladde Zechoorntjes , geftamt , met het 



witte 



