a 5 o D' AMBOINSCHE 



cn de koleur van 't gemeen water heeft: Daarenboven hoe zouden deze diertjes by mal- 

 kander konnen blyven zonder zich met dat ander water te vermengen > want het witte 

 Water van het zwarte als met een ftrcep afgefcheiden is , en met groote velden ftrecpen 

 en bogtcn allcnkskens om de Wdt gevoert word: Waar van dit volgende tot een be- 

 wys : In 't jaar 1 675). een fchip zeilende uit Banda omtrent 't midden van September , 

 wanneer het witte Water in Banda al voorby was Weftwaarts naar Batavia , ontmoe- 

 te het zelve bezyden Amboina, en zeilde twee nagten daar door tot de helft van Boe- 

 ro, alwaar een Weftelyke ftroom van gemeen water 't zelve tegen perlïe, dat het niet 

 Des Weftelyker konde koomen, te meer dewyl het ftil weêr was: Andere mynes oordeels 

 fèdSc»" vermoeden met beter reden, dat het een dunne fubftantie zy in gedaante van een damp 

 hitrvaa. ^ j cn g ron( j ^ ct £ee uitwazemende , en zich met dat water vermengende, want 

 een dikke mbftantie kan het niet zyn, om dat het water by dag niet geverwt is; 

 men vermoedt dat het een zwavelige damp zy j waar mede die geheele Zecboefcm be- 

 fwangert is, 't zelve uitwyfcnde de vcelc zwavelbergen, dewelke men in die Eilan- 

 den vind, als Banda, Ni/a, Teeuw, Damme tot Lery toe, en uit de Schipvaart 

 van Jacob Lemaire veele groote op Nova Gtiinea. Het tweede bewys zyn de Hinken- 

 de 100de uitwerpfelen, vuurige bezaantjes, cn andere zwavelige uitwcrpfelen , de- 

 welke het witte Water nalaat, gelyk boven gezegt is: De Alchimifien zouden ons hier 

 in ccnige opening konnen doen, of niet een Spiritus fulphurtns (zwavelachtige damp) 

 met Aqua /alfa (zout water) zich vermengende dergelykenagtlichtende cigenlehap voort- 

 Een ver- brenge , 't wel k onder andere zoude konnen doen die van ons Collegium Nattiric Curioforum, 

 g kl?hoi- in 't Duitfchc Roomfche Ryk opgcregt , dewelke het Vhosphorum liquidum ('t helder licht 

 fiqu!- m van z ' cn g eeven< ^ c ) bedacht hebben , waar van een klein glasje , door hun Eed. my roegc- 

 dom, zonden, een geelachtig watertje behelfde, 't welk op eenig ding gefmeert by nagt niet 

 alleen heldet lichte , maar ook zeer fync dampjes en vlammetjes van zich gaf, duu- 

 rende fchier een geheele nagt ; doch hier ftaat wederom aan te merken , dat 'er noch een 

 onderfcheid is tuflehen de bekende nagtlichtendc dingen, als de bovengemelde vifch- 

 darmen duizentbeenen , fenynige kampcrnoelje cn zelv het vootfehreve Thofphorum 

 liquidum > welke alle by nagt vuuren als ftarrelicht en ons wit Water , 't welk eigent- 

 lyk niet vuurt, gelyk men aan de zeebrandingen ziet, maar alleenlyk een witten fchyn 

 van zich geeft gelyk fnee of melk. 

 Eenim- Daar zyn weder andere, dewelke gillen , dat in de OoH-Moriffonuit de groote rivie- 

 Im. " ren v ^n 't Zuid-land en Nova Gtiinea by fterk regenweer eenigc ftoffein zee gevoert word, 

 waar van die geheele zeeboefem befmet word ; doch dewyl dit op geen ondervindinge 

 fteunt zullen wy niet brecdcr daar van fprecken. 

 Verbaal Cafparus Scotus in appendice ad Vhyficam curiofam cap. J. haalt verfchcidc dingen 

 Jih"ide'~ xt\t Thomas Bart holinus , Fortunius Licetus, Olaus IVormins , en andere, dewelke 

 naplhh- een ongewoon licht by nagt van zich gecven, daar mente voren niet opgelet heeft, als 

 lenen het vetfeh geflachtc offen en fchaape vlccfch te Montpeljeers in 't jaar 164,1. omtrent 

 Ya. va> ~ de vclachtige cn vette declen, het hoofd cn vel van een Seorpius marinus , zekere 

 kleine oeftertjes in een kleiachtige ftoffc fcliuilende in de zee by Ancona > een cede* 

 le Juffer in Italicn , wel kers lichaam vuurige ftreepen en ftraalen van zich gaf, eenMon- 

 nik, wiens hoofdhaairen vonkten als men daar over ftreck; voor eenigc jaaren heeft 

 men ook in Engeland gezien , dat al het verfch geflachte vleefch in de hallen by nagt 

 licht van zich gaf omtrent de vclachtige deelen ; d' oorzaak hier van hebben de nieuwe 

 Wysgecren cenige kleine en pas kennelyke diertjes toegefchreven , dewelke bypeftty- 

 den in de lucht voortgebragt worden, en de peil zullen veroorzaaken , dewyl naar hun 

 Dotbby zeggen, dit fchoufpel nooit gezien word, dan by een groote fterfte: Alle welke be- 

 il"pe". wysredenen niet genoeg zyn om de nagtlichtendc natuur van ons wit Water uit te druk- 

 ken; waar toe men in waarheid wel een Apollo van nooden hadde, om ons dat uit te 

 leggen , gelyk Bartholintis by zyn nagtlichtendc vlccfch wenfehte. 

 Een an- In Her bert s reisboek pag. 1 6. ftaat > dat ze de zee op vier graaden Zuidcr breedte en ten 



. Noor- 



