RARITEIT-KAMER. III Boek. 253 



zuig-aderen der wortelen ook een metaalachtige ftoffe kan optrekken , dewelke zich dan 

 in 't hout tot een klomp zaamen zet : Dit is het Metaal > dat Jiilius Scaliger Exer- £W 

 cit. 187. befchryft en Metrofideros noemt, doch die naam komt myns oordeels eigent- ^'f" 

 Ivk het vferhout toe, hier mede maaken hun de Javaancn onquetsbaar , daar noch by ha3t,iuh 



i- n" 1 t rt • 1 j J 1 r U'ciUrkgt. 



doende 1 6 andere Meftiae , die zy zoo valt om het lyf binden , dat zomtyds het lmeer BmSf 

 en de huid daar over groeit ; onder die 1 6 is een van de voornaamfte de Cochlïtes d J[J^~ u 

 rarus, dewelke een klein Alykruikje gclykt, en in een wit en halfdoorfchynendfteen- <W »«w. 

 tje verandert. 



XXXIII. HOOFTDEEL. 



Steene Vylen op Java. 



DE Javaanfche Smids gebruiken geen Vylen in 't maaken van hun krifien , Sttau 

 maar fteene Hokjes als rollen , die zy aldus maaken : Zy neemen geftooten Ji™'£ M 

 Porfcllein > fmelten een gedeelte Dammar Selan of eenige andere harde 'Dam- h °' f*f l" 

 mar , roeren het voorfchreve Porfcllcin daaronder) totdat het een dikke klomp wordtn, 

 word) die ze dan met de handen formeeren tot rollen , een hand of Ipan langen twee 

 vingers dik : Deze rollen draaijen ze met een touwtje daar om geflingert > (gelyk de 

 draaijers ,) fterkelyk op het kris> 't welk het yfer zoo wel wegneemt als de befte 

 Vyl. 



XXXIV. HOOFTDEEL. 



Steene Kogels en Steene Vingers. 



E fteene Kogels zyn een foort van Geodes, de Vingers zyn Belemnit£ of De /)« 



TlaByti Jdiei; zy worden beide gevonden in de Xulafche Eilanden) wes- "' n f°^ r ' rs 



D 



^£ halven wy die plaatfen wat duidelyker opnaaien zullen : Onder de drie Xu- 

 lafche Eilanden is Mangoli het grootfte > doch heeft maar twee Negorijen , 

 Mangoli en Weytina , beide aan de Zuid-zyde gelegen , voor 't overige woeft en on- 

 bewoont : Van Mangoli fcheept men 3 uuren Weftwaart aan tot in 't bochtje Gorango- Omfla»- 

 li, daar een ankerplaats iS) met drie Eilandekens daar voor ; van daar noch 6 uuren ^^r '' 5 ' , 

 tb vaaren komt men aan het bochtje Boeja, daar drie Riviertjes zyn> en twee mylen 

 Landwaart in twee kennelyke bergen , alle van den zeiven naam ; van Boeja noch drie 

 uuren weftelyker> komt men aan den uiterften Wcfthoek Batoe Ma/oela of Batoe hackl 

 Lacki ) van daar men overfteekt na Taljabo: Alhier ftaat een Klip in de gedaante 

 van een Man, daar de Xulaneezen voor by vaarende gemecnlyk eenige vruchten haar 

 toewerpen tot een offerhande om geen ongeluk daar te hebben , want het een nauwe 

 en zeer gevaarlyke Straat maakt tudchen Mangoli en Taljabo > en by deze Klip is een 

 Maalftroom : De engte is op 't fmalfte niet breeder dan een mufquetfehoot , doch word 

 ftraks ter weèr zyden breeder ; in 't midden van deze Straat op Taljabo legt de hoek 

 Langoy , en daar by een bochtje. 



In de bocht van Boeja op ftrand by laag water vind men zekere fteene Kogels zeer E«uw 



, dezj: flco 



glad en rondachtig-, zommige zoo rond als of ze gegooten waaren , doch die zyn wei- n e Kogels 

 nig , van verwe blauwzwart , gelyk de Hechte Toetfteenen , die zy ook geJyken in f™^* 



li 3 *ib- 



