154 D' AMBO IN SC HE 



fubftantie en hardigheid) maar niet in zwaarte en toetfen> als ook deMetaaIen> van 

 binnen maflïef en moeijelyk om in ftukken te flaan; de kleinfte zyn als een Piftool- 

 H "" kogel, en allenkskens grooter tot een, twee en 3 ponden toe van yfcre kogels; zom- 



grootti. ü ' • 1 r n 



Kukur. mige zyn grauwachtig , andere doch weinige zyn ruig cn ros als ylerftcen , zommige 

 Waar iai 00 ^ donkerrood > de fcheeve en hoekige zyn de meefte ; De Xulaneezen zoeken de 

 t'„St rondde uit en gebruiken ze tot Baflèn en Mufquet-kogels ; men heeft daar mede door 

 wordm. een p lank g e f c h oten , zonder dat de Kogel breekt : Als men ze in ftukken flaat en op een 

 fteen wryft, rieken ze zwavelachtig als bedorven boskruid ; binnen is een eenpaarige 

 zwarte fubftantie , en buiten als met een fteene huid omgeeven , waar uit men bemerkt, 

 dat hun deze rondigheid niet door 't rollen van 't zee-water aankomt-, maar door 

 hun eigen natuur hebben , gelyk in Europa andere foorten van Geodes : Men vind ze 

 alleen op ftrand maar niet in de rivieremof ze op de bergen Boeja mede vallen is onbekend; 

 Cevot- wa nt de Inlanders willen niet eens daar naar toe gaan , noch alleen noch met ons volk , vree- 

 ïll'r/"' zende dat zedood gefmeeten of geftaagen zullen worden van den Duivel , dewelke op die 

 daarvan bergen woont , en met de voorfchreve fteenen van zich fmyt ; zy verhaalen daar van deze 

 'kbickig. fabel: Voor omtrent 80 jaaren hebben op die bergen verfcheide volkryke Negoryen 

 gewoont , dewelke met malkander zoo lange geoorlogt hebben > tot dat eindelyk de Dui- 

 vel hun deze Kogels befchikt heeft , en aan den voorfchreven berg zoude men noch 

 ander geweer vinden ; op den zeiven berg hoort men op verfcheide tyden , inzonder- 

 hcit in de maand OEtober , wanneer de Noorder of regen Mouffon aldaar begint, ver- 

 fcheide (lagen van Kanon en Mufquetten , die men zomtyds op Fatoe matta hoort : In 

 de voorfchreeve Straat, Seranna genaamt, leggen noch andere klippen ónder water, 

 waar op eertyds de ftroom een Portugeefch fchip gezet heeft , waar van ze het volk 

 dood geflagen en 't fchip gerooft hebben. 

 Btfihry- Dergelvke fteene Koeels zwart en zeer blinkende worden gevonden op den heiligen 



ï'ja? van .01 o 



dt Pig- berg Bafagi op Baly boven op des zelvs vlakte, daar de Tygmtei of Bergmannetjes op 

 "airnm- woonen, zynde kleine menfehen , zommige zyn wit , zommige kakerlakken van vel en 

 f' 1 '" hair met een fpitfe bultige rug, zoo dat ze altyd op een zyde moeten leggen , woonende 

 {Z. in kleine huif kens, rondom met een tempel bezet j deze ftaat op eenen effenen fteenen 

 vloer, als van hard arduin, zoo glad dat men qualyk daar op ftaan kan, en voor des 

 Daar die ze j vs d eur ftaan 4, yfere koevoeten , zoodaanig uit de aarde gegroeit; rondom dezen 

 lw" fteenen vloer legt het vol van deze ronde Kogels, dewelke die van Baly naar belie- 

 ven mogen opraapen en tot gedachtenis mede neemen ; 't welk zoo zynde blykt , dat 

 deze Kogels niet rond gefleepen worden door 't rollen van de zee of regen , gelyk 

 zommige vermoeden , want zy leggen vlak en ftil ; breng hier by tot verder bewysden 

 akker van Jerufalem , die vol fteene Ciceres is. 

 tx Vin™" I" ' c bocht j e Langoy op Taljabo is een moeraffige brakke rivier , aan welkers mond men 

 gcrs,imar G p ftrand vind de fteene Vingers t'eenemaal gefatlbeneert gelyk een Bekmnites , of 

 d'e'nwZ-' \Da3jli Jdtei , in 't Gemmarhm van Boètiits afgeteikent; doch deze fteene Vingers 

 ** zyn meeft gebrooken, van een weeke fubftantie, die haar fnyden en fchrappen laat, 

 donker van fubftantie, meeft geelgrauw, binnen met een hart als een houte tak, en 

 ümlbe't in de omtrek veele ftraalen : De geheele gelyken de fpits van een ftompen pyl , al- 

 amfiandig j e met een keep of vooren aan d' eene zyde , langs dewelke zy haar laaten deilen als 

 men daar op flaat : Zommige zyn geelachtig als 'Dammar Selam , zommige ros en 

 half doorfchynende als donker bernfteen, die men weinig vind, en d' Inlanders be- 

 waaren om een Adjimat van te maaken : Tegen malkander gewreeven rieken ze vuil 

 of modderachtig als Mangi Mangi : Van haaren oorfprong is noch niets verhaalt ; nader- 

 hand is bevonden , dat ze op andere plaatfen meer dan op Taljabo door de Zee op- 

 gefpoelt worden, immers meeft aan d' Ooft en Noord-zyde des zeiven Eilands, als 

 mede op Kelang: Op de zelve plaatfen vind men noch een anderen zeldzaamen Steen 

 firn. in de grootte van een fchelling , benedenvlak, boven gefchikt en geftreept als 't Hoorn- 

 tje Vmfflcm ; zommige zyn bruin , dewelke de hardfte zyn , zommige grauw , en zoo 



week, 



den. 



btjehre* 

 vat. 



Noch icn 

 andiri 



