25<5 D' AMBOINSCHE 



deugd en krachten verboren heeft ; dus verre Caflagneta : Dit verhaal laat ik in zyn 

 waardije, en wil wel toeftaan, dat onder zoodaanigen vogel-drek Ambar gevonden 

 word) echter komt my verdagt voor, dat van Garzias Lib.l. cap. i. geen gewag van 

 die vogels gemaakt word , dewelke nochtans een nauwkeurig befchryver van de Ooft- 

 Indifchc dingen in zynen ryd geweeftis; immers hadde Franpis Tierard daar van moe- 

 ten weeten, de welke van 't jaar iiioi. veele jaaren in de Maldivifche Eilanden ge- 

 woont heeft, en van den Ambar niets anders fchryft, dan dat hy in meenigte op die 

 Eilanden door de Zee opgeworpen word , en dat de Eilanders van zynen oorfprong 

 niets anders weeten , dan dat hy uit de Zee komt. 

 Mimi* Caro/us Clujius fchryft in zyne aantekening op 't voornoemde HooftdecI , dat hy te 

 Frankfurt een zekeren Bourgonjer, Servatius Marei gefprooken heeft , dewelke veele 

 Marei. Landen doorreift hadde, om fpezeryen , edelgefteenten en paerlen te handelen: De- 

 Amh,r ze hadde hem verzekert, dat Ambar niet anders is dan eene overtollige vergaderingin 

 i«» d e rnaage van den opregten Walvifch, daar onder hy geenzins d' Orca , Thyfeter noch 

 vifch: eenige groote en getande Viltenen wil verdaan hebben : De regte Walvifch dan , heb- 

 bende geene tanden en een nauwe keel, flokt niets dan kleine vifchjes in, inzonder- 

 heid Zeekatten en Polypi ; deze blyven hem in de maage langen tyd zitten , en maa- 

 ken een ilymerige vergadering , die hy niet wel verdouwen kan, en eindelyk, als de 

 meenigte hem te laflig valt, weder uitfpouwen moet : Dat eerde uitfpouwfel is flechte 

 en vuile Ambar, maar het geene lange by hem blyft en wel gekookt is , wort goede 

 Ambar; of dit nu alle jaaren eens of meermaals gefchied , isonzeker, maar dit is gewis, 

 dat wanneer de Walvifch de maage ontledigt heeft en dan gevangen word, men geen 

 Ambar in hem vind: Een tyd langdaarnaheefthyby zich weinigen rauwen Ambar; maar 

 de befte is, die lang by hem gebleven is : Hier van komt het , dat men onder den Am- 

 bar zomtyds den bek van de voornoemde Zeekatten vind , dewelke men verkecrdelyk voor 

 Proef, vogels-bekken aanziet: Voor den beften Ambar koos hy die van binnen grauw is, en 

 een brokje op een heet gemaakt yferblik gelegt moet ten eenemaal fmelten tot eene 

 olye, en eenen lieffelyken reuk van zich geeven; dus verre Servatius Marei. 



Jti/ius Scaliger Exercit.\o\. na dat hy uit de boeken der Mauritanen veele voor- 

 ge vm Ju- Dee lden bygehaalt hadde, dat d' Ambar in Walviflchen groeit > en de Walvifch zei v 

 g"t. Ca ' in de taal van Fez en Marocco Ambar hiete , verklaart zyn gevoelen, dat hem zulks 

 ganfeh onwaarfchynlyk voorkomt, dewyl hy zoo veele Walviflchen heeft zien openca 

 in de bocht van Biskayen , en 'er van gehoort heeft , maar van niemand verftaan , dat 

 in die Walviflchen het minfte Ambar ooit gevonden zy ; daarop verklaart hy zyne mee- 

 Daide- ninge, namentlyk: Dat d' Ambar op den grond van de zee groeit op de wyzealsFs»- 

 "!«l°Ld S" s 0(7 Campernoelje, en door de zeebaaren los gefpoelt zynde, dan boven komt 

 va» Jezce dry ven ; Tot deze mecning is hy bewogen, om dat hy eenige bollen van Ambar gezien 

 g '°'"' heeft, dewelke van buiten met een vliesje overtrokken waarengelyk een Fungus, ook 

 met gelapte fchilfferen, gelyk een oude Fungus : Op dezelfde plaats fchryft hy ook, 

 dat de Vollèn den Ambar vindende gretig opdokken, en daar na door den afgang we- 

 der van zich geeven, doch dat het zelve een vuile en verdorve Ambar is ; welk ver- 

 haal ons hier na zal te pafiê koomen : Dedrie bovengemelde foorten uit Caftagneta van 

 den vogel-drek heeft hy ook , maar met andere naamen , noemende de Eilanden Ta- 

 landuras (zynde miflehien bedorven uit Maldivasj en de drie foorten 'Povambar , Vu- 

 ambar , en Pïnambar , doch de bovenftaande naamen koomen met den Portugefchen 

 text beter overeen. 



Onder- Radja Salomo» Speelman , verdreven Koning van Ade manduta , een geloofwaardig 

 Z'a-f'ee^i mal1 en ooggetuige van dit verhaal , heeft my in opregtigheid verklaart , dat in zy- 

 mimfih nen t yd, omtrent 't jaar 1665. in zyn Land by Batoerou opgedreven is een doode 

 «pTimor. -^Aalvifch , dien hy Iju-Ambar noemde , i f vademen lang , waar van het hoofd 

 een vadem lang was en fpits toeliep , doch het voorhoofd was rond : Op het hoofd 

 ftond een vinne, wel van een mans hoogte, en langs dearugge 5 vademen lang , diehy 



kon- 



welk de 

 hc[ïe is. 



MecHtn- 



