RARITEIT-KAMER. III Boek. ï& 



tenftc zwarte Ambar was» noch al week) maar na weinige maanden zoo hard alsan- 

 der pik; doch als men her handelde en in de handen warm maakte, zoo wierd het 

 weder wat week. In des zelvs midden lag verborgen een ftukje goeden Ambar-grys om- 

 trent 'r once zwaar: Zoo hebben my d' Inwoondcrs van deZuid-OofterEilanden bcrigt , 

 dat de meefte bevonden word aldus met eene zwarte en weeke fubftantie omgceven 

 te zyn, dewelke noch verfch zynde, vry vuil riekt, miflehien om dat hy eerft van den 

 Walvifch komt ; maar op kooien riekt hy natuurlyk als Bitumen of Aerd-olye. In 't jaar 



168Z. is een zulk zwart ftuk, ruim een. vadem breed, met den Ooften wind op den £«<*<- 



der onder* 



ftrand van Loehoe gel'meten , daar het door de hitte der zonne gefmolten lag met zand vxh 

 en ander vuiligheid vermengt 5 hier uit hebben de Chineezcn en zommige Inlan- 

 ders eenige ftukjes en brokjes gepeutert en goeden buit daar van gemaakt : De zwarte 

 en weeke fubftantie als teer, dewyl ze ganfeh vuil en met zand vermengt was, heeft 

 men alhier op eene flegre wyze gediftilleert ; en daar uit gchaalt een bruine olye > fterk 

 van reuk t'eenemaal als Petroleum, echter altyd iets van den zeereuk behoudende, 

 gelyk men in den Unguis edtratus bemerkt: Waar uit ik wederom befluite , datd'Am- Enté" ! 

 bar eene lvmachtige fubftantie zy , en zoo is 't ook een vaft bewys , dat d' Ambar Schyvr, 

 niet in den Walvifch kan groeijen, om dat men zulke groote ftukken daar van vind, 

 dat men ze by kleine Eilanden vergelykt, dewelke nimmermeer uit de nauwe keel van 

 een Walvifch konnen koomen ; zie onder anderen Linfchoten Cap. . . van een ftuk jjjj* 

 by de Kaap Comoryn gevonden, het welke 30 Centcners woeg: Maar voor Ambar uit nmfi- 

 den Walvifch houd men, als 'er in den Ambar, zoo zwarte als grauwe, de bekken " 

 van de Zeekatten , kleine fchulpjes en beentjes gevonden worden > die nergens anders 

 dan in zyn maage daar onder konnen koomen ; hoewel ik nu vaftftellc, dat Ambar een 

 Bitumen, oflymzy, zoo wil ik nochtans niet voor onmogelyk houden, dat het zelve 

 Bitumen door eenigen wortel van groote boomen aangetrokken , en in een hars , den Am- 

 bar eenigzins gelykende , verandert worden , zoo nochtans dat 'er altyd een merke- 

 lyk onderfcheid zy tuflehen den waaren Ambar en zulken hars , gelyk het zeker is 

 dat een en de zelve lymachtige vettigheid der aarde in Pruiflèn , wanneer ze in de zee 

 komt, Bernfleen word , maar door de dennen en pynboomen opgetrokken zynde , een „„ vm 

 weinig verandert en tot hars word : Op deze manier kan men het voornoemde verhaal ^"„fff' 

 van den Ambarboom op Mauritius waarfchynlyk maaken ; te meer dewyl dezelve Htigo m>"- 

 fchryft, dat op Mauritius meer andere lymachtige foorten, als zwarte Ambar en Suc- 

 cinnm of Bernftecn , vallen , als hy maar niet eenig hars , van de boomen afgevallen 

 en in zee-water verhardt, voor Bcrnftccn aangezien heeft, gelyk men in deze Oofter- 

 lche Eilanden veelderlei hars, 't welk men T>ammar noemt , op den ftrand vind , dat men 

 voor Bernftcen zoude houden. 



Om nu de manier te befchryven , hoe men den rechten Ambar-grys verkiefen en be- J^'™* 

 proeven zal , zoo komt het voor eerft op het gefigt en de koleur aan : Wel is waar 't knmnm 

 geene Rocbefort in zyne Franfche gefchiedenis fchiyft, dat de oorfpronkelyke Ambar- l ^[" ve " 

 ftukken bolachtig moeten zyn , niet volkomen rond , maar uit den ronden bultig of 

 gedrukt , van buiten vuil , befmeert , zomtyds zwartachtig , zomtyds uit den rollen 

 en grauwen gemengt, even als of ze meteen vlies omgeeveh waaren , niet ongelyk de 

 Tubera , by de Italiaanen Tartufoli , by de Franfchen Truffles genaamt; het welk vee- Zfi* 

 len heeft doen gelooven, dat Ambar een Tuber of Fungus marinus was; van binnen, W». 

 zegt de zelve Auteur , moet hy grauw zyn , droog en ligt , of eigentlyk , als of 'er 

 afch met wafch gemengt was, zoo nochtans dat men d' afch en het wafch ieder.in't by- 

 zonder onderfcheidcn kan : Doch mynes oordeels gaan deze kentekenen niet al te 

 vaft, want d'Inlanders pleegen den Ambartevervalfchenmetwafch, droogeaarde, en J ljfS T 

 een weinig Hechte Ambar , geevende de bollen de zelve figuur en koleur van bui- 

 ten , als de rechte Ambar heeft : Om dan den nagebootften beter te kennen moet men Dm 

 uit de-ervaarentheid weeten, hoe veel een bol rechten Ambar weegen moet, van die^J"'^ 

 grootte als ons eene voorkomt , want de gemaakte altyd merkelyk zwaarder is dan de op- 



K k 2 rech- Zgt'. 1 " 



