proef. 



de i 



i6ó D AMBOINSCHE 



rechte, aan de buitenfte kotert is niet veel gelegen, want dewyl ohze Oofterfche Am- 

 bar gemeenlyk met den zwarten Ambar gevonden word , den welken men aflclirappen 

 moet, tot dat men op het harder komt, 'c welk de rechte Amber is, zoo behoud hy 

 van buiten cene zwartachtige of donkergrauwe koleur , van binnen moet hy grauw zyn, 

 niet cenpaarig , maar met witte plekjes gemengt i D' onze vergelyken hem by droo- 

 sre koeftront, loopt 'er dan wat zand, fteentjes of fchulpjes onder, dat maakt d' Am- 

 Naie " bar niet dimmer in qualiteit , maar minder in prys : Indien de verkoper niet toeftaat de 

 bollen in ftukken te laaten brceken, en gy echter gaernc weeten wilt, of zand, fteen- 

 tjes en bekjes van Zeekatten daar in fteeken , zoo noem een lange heet gemaakte naai- 

 de, fteek dré daar in, zoo zult gy wel gewaar worden, of de naaide ecnigc hardigheid 

 ontmoet, daar naar gy dan den prys kont maaken , dewelke in Ambein* en Batula is van 

 piwm- l*-*ot t,f rrksdaalders voor een once , zynde de prys van gemeen gout : Veelc heb- 

 ben hier van' een proef willen maaken, als men met een hcete naaide ecnig olye daar 

 uitbrengt, maar dit gaat niet vaft , want de valfchc Ambar doet dac ook : Hetismet 

 meerder zekerheid, als men een brokje op een heet gemaakt yièr of mes legt, hetwelk 

 imciten moet als wafch en t' eenemaal wegbranden of wegrooken, zonder iets na te 

 4aa«fn. 



Den reuk kan men niet befchryven , den welken men uit ondervindingc hebben 

 moet, vermits d' Ambar een byzonderen reuk geeft, die niet kan uagebootft worden: 

 Boven hebben wy hem Zee-reuk genoemt, den welken meuten naaften by kan lecren 

 bennen uit den Unguis odonttus. Die van Kerittu hebben my noch een andere proef 

 repnef. hoevvd 7C my onwaar voorkomt , te weeten d' Ambar aan een hoen of haan 



gcgccvcn doet de zelve fterven , het welk wonder zoude zyn, daar d' Ambar aan geen 

 ander dier fchadelyk is : Amber in den mond genomen , zoo men zegt, kan niet ver- 

 minderen, of immers zoo ligt met als andere gomachtige dingen ; doch ik hebbe*- 

 ze preuve al mede onzeker bevonden, want ik hebbc goeden Ambar gehad, dewel- 

 D«h »»- kc in > t b yten k ort afknapte als glas of wafch , het welk door grootc koude Jiard ge- 

 worden is , en tuffchen de tanden bryzcldc , dat men hem imwelgen Jamde ; weder- 

 om een ander ftuk goeden Ambra bryzelde wel tuffchen de tanden , maar men konde 

 Ihet hgter tot een klomp brengen, dewelke echter door lang knauwen allcnk&kcns ver- 

 minderde : Daarentegen de zwarte taaije Ambar in den mond genomen zal met ver- 

 minderen , al knauwt men eenige uuren lang; zoo dat men op deze proef met valt kan 

 Meerder tgaan : Wanneer d' Ambar op kooien gclegt een vilch-rcuk of een lymachtige geur,, 

 proeven, ffgg^fi f zwar te Ambar, van zich geeft, of eenigzins naardien reuk trekt, 



dat is qua.ide of ilechtc Ambar; wanrde Maleijers willen hebben, elat hy een aangenaa- 

 men bloem-reuk zal hebben , daarom zy de befte foorte -noemen Ambar Bonga, dat 

 is , 'Bloem-Ambar : Amber met den eenen hoek aan 't vuur gehouden, dat hy een 

 weinig lmelt, moet aan de vingers zoo vaft klccven, dat man hem niet afwryven kan 

 en de gefmoltene plek moet afchblauw belterven, welke beide de valfchc niet doet. 

 Kmehten Van de krachten en eigenl'chappen des Ambars zal ik my gedraagen aan de Euro- 

 '»ƒ'«ƒ»- tpHche boeken , alleenlyk dit zeggende, dat d' Ambar zich niet vermengt met water, 

 wüfe» olye of andere vogtigheid, noch zich toeftof laat maaien , doch als men hem fynfehrapt 

 en met eenig droogpoeijer vermengt , zoo laat hy zich met andere dingen vermengen : 

 H,e TM» Men kan hem ook eenigzins ontdoen in den beften geeft van wyn , over kooien warm 

 t'Zl" '-gemaakf. De bekendfte kracht , die men van hem weet, zyn de herfenen of zenuwen 

 ie verfterken , de levensgceften te verquikken , en inzonderheit , 'r welk hem ook.zoo 

 duur maakt, de mannelykc krachten te .vermeerderen , een konft die inzonderheit in 

 £., rMr Indiën groot geacht word , voorts om retikballen daar van te maaken en welriekende 

 '"„t'"'" <P,ttmwlters, dewelke men zoo wel bloot als op de huid draagt, als ook in eenig 

 ■** hol of doorbrooken goudwerk fluit om daar aan tcrieken: Hiertockanmendenenkel- 

 den Ambar niet gebruiken, maar men moet het meeftendeel van zwarten Ambar daar on- 

 der doen, dewelke hem het harde beftaan {emfiftens) geeft, als ook Benjam, Mufcus 



en 



