l66 D' A M B O I N S C H E 



bcr , door Furetire by een gehaalt, zal ik voegen die van Garcias dujardin , d' Aan- 

 tekeningen van Antony Colyn , en de gevoelens van den Heer N.kolaas Monard, 

 Geneesheer te Sivilje: Dit merkt 'er Garcias du Jardm over aan: d Amber, die de 

 Latynen heeten Ambarum, en d' Arabiers Ambar , is, naar ik kan giffen , onder de- 

 zen naam, met weinig, of geene verandering, bekent. 



De Schryvers die over deze ftoffe hebben gefchreven, zyn ten aanzien van de tee- 

 ling of voortkomft des Ambers zeer verfchillende van gevoelens. 

 D-A^r Zo mmig c Hellen vaft , dat d' Amber de hom , of 't zaad van eenen Walvifch is ; 

 SEÜ" andere dat hy 't uitwerpzel van zeker Zeedier, en andere dat hyZeefchu.mis. Deze 

 gevoelens zyn , om de waarheit te zeggen , op geene reden geveftigt , vermids er 

 in de plaatzen, daar zich de meefte Walviffchen onthouden, gelyk ook daar de geduu- 

 Dn'«- rige beweginge der baaren veel fchuim verwekt, geen gryzen Amber gevonden word. 

 tToL Daar zyn 'er die ftellen, dat d' Amber , op gelyke wyze als t Leem, « zekere on- 

 l :UX deraard f che groeven of buizen van de zee voortkomt, en deze meening heeft veele 

 tZ' 1 Schryveren toegefchenen de befte te zyn , en die 't naafte aan de waarheit quam. 



Avicenna in 't tweede boek , het 63* hooftd. en Serapm m zyn boek van de 

 Kruiden het i <><? hooftd. zeggen dat d' Amber aan de zeerotzen , gelyk de Kampcr- 

 noeljen op de boomen waffen , groeit , en dat zomwylen de ftormen dezen Amber 

 met het gru.szand op de ftrand aflmyten. Dit gevoelen is van alle, d,e aan- 

 haalt, het waarfchynlykfte. Wanneer de wind meeft Ooft waait , word te Sofolan, 

 en op d' Eilanden van Komora , Emgora, Mazambiquen, en overal langs dezen 

 ftrand een groote menigte Amber gevonden , die 'er van de Maldmiche Eilanden , 

 naar den Oortkant gelegen, word op gefmeten. In tegendeel wanneer de wind Welt 

 De Mal- waait , word d' Amber overvloedig op deze Eilanden gevonden, üfcWw^geheeten, 

 *J*i van een bedorven woord, want men moet ze Nakdtves noemen , vermids Nak, .n 

 *^tdeMalabarfchef P raak, «Ar, en 9*s, een EUand betekent. Overznlks moften ze 

 Wf " Naledives , als of men zeide , Vier Eilanden , heeten, even gelyk wy de Eilanden 

 den naam van d' Anged.vifche geeven , twaalf mylen van Goa gelegen , alwaar den 

 Ooft-Indifchen handel gedreven word, aangezien deze Eilanden vyf in getal zyn , na- 

 by den ander leggende; want Ange betekent i» de taal dezer volkeren^/. Alhoewel 

 dit hier terzaake niet doet, heb ik 'er echter een woord in 't voorbygaan, bygele- 

 genheit van Malediva , van willen aanroeren. > 

 D , n» Deze twee Schryvers , ter zeiver plaatzen door ons aangetrokken , voegen er by , 

 Aw '*'« dat d' Amber door eenen Vifch, /fef/genaamt, wordingezwolgen, dieichielyK Kerlt, 

 ™» na dat hy dien heeft ingeflokt. Dat d'lnwoonders van 't Land, die hem op de baarea 

 zien dryven , hem met yzere haaken op ftrand trekken , en na dat ze hem ontweide 

 ' hebben, den Amber uit hem haaien , die van kleine waarde is , behalven d.e aan t 

 A , d ruggraat zit, dit met der tyd zeer uitftekend is geworden. Naar myn gevoelen , is 

 **** deze meening valfch , aangezien het ten hoogften waarachtig is, dat de dieren geen 

 Z£& ander aas zoeken dan dat met hunne natuur overeenkomt , en wanneer ze iets fcha- 

 StaT ^lyks neemen, zulks gefchied niet anders, dan na dat ze door den fchyn van eenig 

 * ander, dat hun eigen, en waar mede 't fchadelyke vermengt is , bedrogen zyn , op 

 gelyke wyze als dc Rotten door 't eeten van Arfemcum , ofRottekruid , onder iets ge- 

 mengt dat hun fmakelyk is, gevangen worden, 'tls derhalven geenzins waarfchynlyk , 

 dat de Vifch, ^/geheeten, den Amber tot zyn aas zoekt, indien t waar is, dat 

 hy'er, na hy dien heeft ingezwolgen , fchielyk van fterft. Daarenboven , nad,en 

 UAmhlr d' Amber onder die dingen behoort die 't harte verfterken, moft deze Vilcn zeer ver- 

 giftig zyn , indien hy ftorf , na dat hy zoo een uitftekend en krachtig geneesmiddel 



lm harte, b b 1 ' 



had ingezwolgen. , , 



A-Jerrocs, in 't vyfde boek van zyn Coll. het f 6 hoofdft. verhaalt , dat er een 

 zeker flach van Kamfer word gevonden , 'die in de zeegroeven groeit, en daar naop 

 'twater dryft, waar van 't befte en uitftekendfteis, 't geen d' Arabiers noemen. 



