i7o D' AMBOINSCHE 



hebbe men te letten > dat deze Amerikanen groote duikers en goede zwemmers zyn 

 zoo dat ze langen tyd onder water konnen bly ven. Echter is de jonge Walvifch , adem 

 willende fcheppen , gedwongen weêr boven water te komen , wanneer d' Amerikaan 

 zynen flag waarneemt, en hem met de hand een gefcherpte houte wig, of paal in de 

 neus of tochtgaten fteekt , waar door hy adem haalt , zoo dat z 'er in blyft zitten , 

 zonder dat 'er het Walvifchje zich van kan ontdoen. Daar na zyn tou fchot geviert 

 hebbende , klimt hy weêr in zyn floepje , en wagt 'er in tot dat de vifch , die geen 

 lucht meer kan fcheppen, gedikt is, om dien op 't land te trekken. Zeker eene aar- 

 dige , maar zeer gevaarlyke vifchvangft. Ook zyn deze Amerikanen zoo gauw en 

 wel afgerecht , dat een van hen eenen Kaiman , een foort van Haagdifle , of Kro- 

 kodil , wel van dartig voeten lang en het wreedfte van alle de zeedieren , kan afmaa- 

 ken. 



Daar zyn 'er ook die beweeren, dat de grauwen Amber van eene zekere welrieken- 

 ke vrucht komt , die dicht aan de zeeftrand groeit, en in de maanden van April of May 

 ryp word , en die , wanneer zy is afgevallen , van de Walviflchen word ingeilokt. 

 Gelyk of de vrucht , die tot voedzel ftrekt , iets anders dan vleefch cn bloed kon voort- 

 brengen. 



Alhoewel 'er in 't eerde hooftdeel van 't boek van Garcias du "Jardin , verfcheide 

 dingen worden opgehaalt , wegens den oorfprong en de befchryvinge van den grau- 

 wen Amber , zullen wy echter , tot voldoeninge van den nieuwsgierigen Lezer hier 

 eenige byzondere gevoelens noch dien aangaande bybrengen > om vervolgens den knoop 

 van 't befluit te leggen. 

 Serapion Daar zyn 'er zommige, als Serapion , die ftellen , dat de grauwen Amber op den 

 %nkka~ grond van de zee , of aan de boomen , of rotzen , die 'er inftaan , voortkomt , op 

 de zelve wyze als een Kampernoelje , of Paddeftoel op d' aarde , en dat hy ten tyde 

 vanonweder, door 'tgewelt der baaren word losgerukt, en op ftrand gefmeten. Ook 

 Scaiiger. verzekert Scaliger , dat 'er op de Pirenecfche gebergten , en in 't land van Rouergue 



welriekende Kampernoeljes gevonden worden. 

 Garcias 'tGevoelen van Garcias du Jardin fchynt de waarheit nader byte komen. Die Schry- 

 èa Jardin. yer beweert, dat de grauwen Amber een Leem, grauwe aarde of eenige aarde van an- 

 dere verwe is. 't Geen niet onwaarlchynlyk voorkomt , gemerkt men heele groote 

 Een fint (lukken Amber vindt, 't Is noch geen hondert jaaren geleden , dat 'er tuflehen Ba- 

 v7»7co j°nne en Lappreton een brok van 100 ponden gewigt wierd gevonden. De zee worp 

 ponden te ook een (luk van 3 f ponden op de naburige kuft van Buch , en naderhant een ander 

 gevonden, van elf ponden en een halfop de ftrand van Marenzyn op. 



Gevoelen Eduard Barbojfa zegt in zyn boek van de Indien , dat d' Inwoonders van de Pa- 

 ra» Edu- landuurfche Eilanden , in de Indifche zee , het daar voor houden , dat d' Amber het 

 ard bar- . j 



boffii. uitwerpzel van zekere groote vogelen is, die 's nachts op de rotzen na by de zee ko- 

 men zitten. Dat de drek dezer vogelen door de lucht en de zon gezuivert word , en 

 dat de zee by een onweêr het weder opwerpt s daar by voegende , dat het niet zwaar- 

 der te begrypen valt, dat een Vogel den Amber kakt, dan dat een ander Dier muf kus 

 en civet voortbrengt. . 



Gevoelen Simsn Lethi beweert , dat d' Amber uit zekere Ipringen of bronnen van een grauw 

 moiiLc- welriekend leem komt , 't zy dat ze in zee , of by de zee zyn. Hy pryft zeer den 

 roodachtigen en grauwen Amber , die op Ceilon in Indien word gevonden, vangelyken 

 als dien men in eene zekere zeeftad vind Sycheon genaamt; en hy meent dat de zwar- 

 te de flechtfte van allen is. Dit gevoelen hebben Falopius, onze Schryver, Agrikola> 

 Garcias en zommige anderen gevolgt. 

 Gevoelen Erafmas Stélla zegt, in zyne Befchryvinge van Pruiflèn, dat men door ondervin- 

 mus Stel- dinge weet , dat d' Amber uit het flyk van zekere gebergten vloeit , door de kracht der 

 k - zonne uitgebroeit ; dat het op 't gewas , aan den voet dezer bergen vallende , hard word , 

 en dat wanneer de zee hoog word , zy het wegfleept , en naderhant weêr op de na- 



buri- 



