RARITEIT-KAMER. III Boek. #f 



buurige ftranden opwerpt. Deze Schryver doet 'er by > dat hy den Amber heeft zien van 

 d' aarde opneemen zoo week als wafch , die , na dat hy in zeewater was geweekt, 

 hard wierd. 



Ten aanzien van de hardigheit of vaftigheit van den grauwen Amber, die kan de Reden, 



x v-u aai» D , , , , ■ i j £• . •waarom 



zee hem geeven , om dat hy door de kracht der baaren, waar in hy dryrt, gezouten d < Amb „^ 

 en t' zamen getrokken word. Of ook kan deze grauwen Amber in de lucht hard wor- 

 den als 't koraal , waar van men zegt , dat het, in mari her ba, fi in a'èrem transfera- zy»de , 



.... i-j- ■ j ■ >,. • J bard word 



tur , in lapidisfirmitatem folidatur ; dat is , in de zee een kruid is , maar indien men t in de gtvmd ,„. 

 lucht brengt , zoo hard als fteen word. Eveneens als de Afphaltitefche leem , die op 

 ftrand gefmeten, vapore terra: & vi folU inare/cil , ita ut fecuribas diffindatur , dat is, 

 zoo hard door de dampen der aarde word , dat men ze met bylen moet breeken. Ge- 

 lyk ook als de Piflasphaltus van Dioskorides, die in de ftroomen dryft, en door den 

 wind op de Kaai gefmeten , zoo hard als geelen Amber word, dien men een rosachti- 

 ge leem houd te zyn , tegens de dwalende meening der Ouden , die gemeent hebben 

 dat hy een fap , of vocht was , dat uit de boomen komt , die dicht by de zee ftaan 

 daar hy valt. 



De Schryver van den oprechten Koopman, of algemeene verhandeling derTiroogeryen, 

 zegt in het tweede deel van zyn boek, het XXVI. Hooftdecl, dat de grauwe Ambet 

 niet anders is dan een t' zamenpakking van honigraten , die van de rotzen in zee val- 

 len , of die door de golven worden afgefpoelt , 't zy door de kracht van den wind , 

 bf anderzins Hy voegt 'er by , dat deze wafchraten vol honig , in zee dryvende , 't zy 

 door d' eigenfehap van 't zeewater , of door de kracht der zonneftraalen , weekendrif. 

 tig op 't water worden gemaakt. 



Deze Schryver, om zyn voorftel te beveiligen , zegt, datdeHeer Morkonys, alge- 

 meen Luytenant van Lion, op de 7i.bladzyde van zyne Reizen, verzekert, dat hy 

 ... Engelland gehoort heeft, dat de grauwe Amber de wafch en honig is, diedeByén 

 tegen de groote rotzen , die op den oever van d' Indifche zee ftaan , teelen , en dat 

 deze honigraten, door de zon gerooft, los worden en in zee vallen , die door haare 

 beweeginge haar verder tot Amber maakt. Hy voegt'er by , dat men midden in een 

 groot ftuk Amber, 't geen noch tot zyne volkomenheit niet was geraakt, na dat het 

 gebroken was , beide de raat van wafch en honig gevonden had. En om dit gevoelen 

 noch meer kracht by te zetten , verzekert hy , dat 'er , als men den grauwen Amber 

 met geeft van wyn op wynfteen doet fmelten, eindclyk eene ftoffe als honig overblyft. 



Renanus Francishis, Prediker des Konings van Vrankryk , toont in zyne Proef- 

 ftukken van de wonderen der nature , dat hy ganfeh niet van dit gevoelen is j want na 

 hy alle de meeningen heeft bygehaalt , en gezegt , dat hy noch van den Vifch Azel 

 komt , in wiens buik Serapion zegt , dat hy , door dien Vifch ingellokr , tot volko- 

 menheit geraakt ; noch van zekere boomen , waar uit een lymachtig vocht vloeit , 't 

 geen in zee gevallen hard word , en naderhant door de baaren op ftrand word gefme- 

 ten; noch van 't uitwerpfel des Walvifchs, dat, verre van in zulk eene zelfftandigheit 

 te veranderen , die zoo Iieflyk van geur is, naar 't zeggen van hen die op de kuften 

 verkeeren , daar de WalvhTchen zich onthouden , en die hen vangen , eene onverdraag- 

 lyke ftank van zich geeft ; noch van d' ontlafting zommiger vogelen , die op de top- 

 pen van de klippen en rotzen keven s bekent hy onbewimpelt dat men niet weet wac 

 het is , en dat niemant noch d' oorzaak van zulk eene koftelyke ftoffe ontdekt heeft. 

 Hy fchynt echter te hellen naar 't gevoelen, dat het een Leem is, die, door onder- 

 aardfche buizen op den grond der zee gevoert, hard word, en, op verfcheide wyzen , 

 tot zyne volkomenheit geraakt: Welk gevoelen veel bewyflyker dan datjan den Schry- 

 ver der algemeene verhandeling van de- Droogeryen is , die meent dat d' Amber wafch- 

 en honigraten t' zamen zy. Want behalven dat d' Amber op plaatzen valt, daargeene 

 byekorven zyn; en dat zulk eene groote overvloet dezer dierbare ftoffe, van 't wafch 

 en den honig niet kan voortkomen, die van eenige rotzen in zee vallen, zulks blykc 



111 



