17 i D' AMBOINSCHE 



te meer > om dat d' Inwoonders der-Maldivifche Eilanden , daar d' Amber in menigte 

 aanfpoelt, noit hebben konnen bemerken waarvan hy voortkomt, noch iemant anders 

 van die langs de kuiten woonen , daar deze grauwe Amber gevonden word , 't geen 

 men zekerlyk op d'eene, of d' andere wyze zou ontdekt hebben, zoo hy van honig- 

 raten zynen oorfpronk had. En uit dien inzigt antwoorden de Maldivifche Eilanders, 

 naar Pirards verhaal in zyne Reizen , aan die hen naar d' oorzaak van den grauwen 

 Amber vraagden , dat ze niet wiften waar deze koftelyke ftoffe van daanquam; dat ze 

 wel wiften dat hy zynen oorfprong in zee had , maar of het op den grond, of boven 

 op 't water , of op eenige rotzen , of ergens elders was, dat niemant hun met zeker- 

 heit daar omtrent had konnen beregten. 



Na de verfcheide gevoelens der Schryveren te hebben opgehaalt, over den oorfprong 

 en den aart van den grauwen Amber , is my overig ook myne gillingen voor te draa- 

 gen , 'tgeen ik zal doen alleenlyk om een onzer geleerden op te wekken , op dat ze hun- 

 ne gedachten den naukeurige onderzoekeren mededeelen , omtrent het geen zy 'er van 

 ontdekt hebben. 



Om dit tweevoudig oogwit te bereiken, acht ik het nodig te zyn , datmendeform 

 of gedaante van de klompen Amber wel aanmerke > die ons van tyd tot tyd worden 

 overgebragt, om te weeten , of het een afgevallen drop is, en dit word men indien 

 van 't Ooft-Indifch huis gewaar. 



Indien 'er, die 't gezien hebben, wel op hebben gelet, zullen ze zekerlyk zyn ge- 

 waar geworden , 't geen ook in onze twee printverbeeldingen boven is te zien , dat 

 dit Amberltuk de gedaante van eenen grooten droppel heeft. Dat het met de zyde A 

 getekent , ergens aan vaft fchynt te hebben gezeten , gelyk men ligtelyk kan bel'peuren 

 uit d' indrukzelen , die 'er heel zigtbaar in zyn ; en dat het aan d' andere zyde een 

 weinig (pits is, 't geen aanwyft, dat men 't voor een kegeldrop moet houden, brengt 

 my dit ook in 't gevoelen van die meenen , dat het niet anders dan een Leem kan 

 zyn , onder uit de aarde of rotzen voortgekoomen. 



D' eerftc reden die my overhaalt te gelooven , dat de grauwen Amber van Leem voort- 

 komt , is dat naar 't gevoelen van alle hedendaagfche Filozofen de geur van de zwa- 

 vel voortkomt , zoo dat , na 'er meer of min van deze ftoffe in de lichamen is , de 

 reuk in dezelve ook Merker, of flauwer is. 



Dit vaftgeftelt, ga ik tot eene tweede reden over, namelyk dat de zwavel een lbort 

 van aardfeh vet, of een olyachtig vocht zynde , zy zich meer met het Leem , dan met 

 eenige andere ftoffe vind vermengt. Nu gelyk dit Leem in 't middelpunt van de aarde 

 van een geduurig vier word geblaakt , waar door het vloeibaar word en aan 't koken 

 komt, loopt het door d' aderen van deze zelve aarde , en verfpreid zich, even eens 

 als het bloed in d' aderen van 't lichaam , door verfcheide buizen , of groe- 

 ven, die meeft onder holle gebergten uitloopende, van tyd tot tyd door hen worden 

 uitgebraakt. De Leemftroomen , die uit den berg Gibel en Vefuvitts zyn ontftaan , 

 zyn onwederfpreekelyke bewyzen van myn zeggen , en men heeft toen aangemerkt , 

 dat naar mate deze kokende vloeden van hunnen oorfprong afweken , zy door de kou- 

 de van de lucht verdikten ; zoo dat eindelyk hun vocht , zoo hard als fteen werd ge- 

 ftolt , en zy ophielden te loopen. 



Myn derde aanmerking is, dat zommige dezer groeven in't binnenfte der klippen 

 konnende eindigen, gelyk ik niet twyfele of zy (trekken zich zoo verre uit , en dat 

 'er onder deze klippen holligheden van zout water zynde , die Kirchertts , Hydraphi- 

 laci , noemt , de brandende ftoffe die geduuriglyk in 't binnenfte dezer klippen vloeit , dit 

 water, dat niet zuiver, maar olyachtig, en, by gevolg, vol zwavel is, verdikt. On- 

 dertuflehen dewyl het tot geen Leem kan ftollen , wegens 'tzoutdat 'erin is vermengt, 

 neemt het eene andere wezendheit aan , waar uit de grauwen Amber voortkomt, die 

 dooreenegeduurige kokinge, gelyk ons de Scheikonft beveiligt , dezen aangenamen geur 

 bekomt , waar door hy zoo. hoog geacht word. 



Men 



