m D' AMBOINSCHE 



del is , die alle de levendige gceftcn vervrolykt , en die zelf een balfcmkracht 

 heeft. 



Wy beuuiten onze Aanmerkingen , met te Zeggen , dat 'er van alle de verfcheidc 

 gevoel ens die ik hebbe by gebragt , geen bewyslyker is i dan 't geene ftelt dat hy een foort 

 van Leem is, of dat hy 'er van voortkomt j gemerkt gelyk ik ftraks bewezen heb, 

 de bronnen of fpringen van dezelve op den grond der zee, in de holen van branden- 

 den Leem , die 'er , zoo wel als onder de bergen , in voorkomen , te vinden zyn. Nu 

 dat 'er onderaardfeh vuur op den grond van deze groote diepten is , is ligtelyk af te 

 necmen uit de nieuwe Eilanden, die men van tyd tot tyd van Pnumfteen ziet voortko- 

 men, 't geen niet anders dan eene opwerping, of uitdamping van vuur kan zyn. 



Ik kon my veel breedcr over deze ftoffe uitbreiden, maar gelyk ik door geen ande- 

 re beweegreden de penne in de hand heb genomen , dan om zommigen onzer Ge- 

 leerden gaande te maaken , op dat ze ons hunne ondervindingen over dit ftuk , van 

 den aart en oorfprong des Ambers mededeelden , vind ik ongeraden my inmyne be- 

 fpiegehngen hier over breeder uit te laaten. Ik onderwerp ze , Myn Heer , aan uw 

 oordeel , u biddende te willen gelooven dat ik altyd bereid zal zyn de .reden te vol- 

 gen , en veel achtinge te toonen voor 't oordeel van een perfoon als gy zyt , die on- 

 eindig meer licht dan ik bezit. 



Ik blyve , 

 MYN HEER, 



U. Ed. ganfeh verpligte dienaar , 



N. N. 



De 



en wat die 



XXXVI. HOOFTDEEL. 



Ambra niera : Ambar Itan. 



O 



DE zwarte Ambar, in 't gemeen Ambar de Noort genaamt , uiteen bedorven 

 naam in het Franfch Ambar de noir , word in 't gemeen gehouden voor een 

 uitwerpfcl van den Walvifch, om dat men hem by 't openen van zoodaa- 

 nige vilfchen gemcenlyk in 't achterfte des buiks vind , doch dewyl , gelyk in 

 't voorgaande Hooftdeel gezegt is , de rechte Ambar dikwyls met dezen zwarten om- 

 geeven gevonden word , zoo moet ze de Walvifch zoo wel door den mond als door 

 den afgank uitwerpen ; hy mag nu door den Walvifch verandert of vermeerdert wor- 

 Cevoelm den, zoo kan ik geenzins gelooven, dat zoo wel de zwarte als de grauwe Ambar in 

 v'JvZ den Walvifch voortgeteelt worde, maar dat ze beide zyn eene lymachtige ofolyachti- 

 den-ul- g e V0 chtigheid uit den grond der zee voortkomende, dewelke op het water dryvende 

 door allerhande groote vilfchen , en miifchien in hun maage wat verandert word. 



Onder den naam van zwarten Ambar word in deze Oofterfchc geweften tweedcrlcy 

 fubftantie verkogt merkelyk van malkander verfchillende, hoewel ze minchien een ge- 

 mcene natuur hebben : D' cerue is de eigentlyke zwarte Ambar , dien men in zee 

 vind : D' ander is het Boétonfche Steenpek of Ambar Batoe. 

 Nadir D' eigentlyke zwarte Ambar, die men met en zonder Ambergrys vind , is hetgee- 

 2~1j£ ne meelt door den Walvifch uitgeworpen word, met groote ftukken in zee dryvende, 

 uit den grond der zeiver voortkomende omtrent de Zuid-Ooftere Eilanden, en van daar 

 tot Nova Guinea en het Zuidland , daar zich ook veele Walvilfchen ophouden : En 



niet 



