RARITEIT-KAMER. III Boek. a 7 y 



niet zonder reden mogte rr.cn giffen ; dat de Ambar Fonteine in die groote Zeebocht 

 zy, want gemeenlyk na een grooten ftorm in de Oofte Mottfon word dezelve opgewor- 

 pen; eerftelyk is hy week als ontlaate pikj maar word metter tyd hard, kort afbre- 

 kende, en grauwzwart als een doove kool , die lange onder de aarde gelegen heeft, 

 verfch zynde is hy vafi een vuilen vifchachtigen reuk , maar droog en op kooien ge- 

 legt , riekt zwaar als Bitumen (lym) of fteenkoolen , doch altyd noch iets van den Beflaaa- 

 zeereuk behoudende : Ik hebbe tweederley foorten daar van aangemerkt. 



De eerfte naar myn gilling word door den Walvifch uitgefpogen met en zonder Am- Denrfle 

 bar-Grys , daarom ik ze het kleed van den zeiven noeme deze word noit ter dege ^° rt ' 

 hard, behoud altyd wat van den vifchreukinzonderheitop kooien j ja men vind 'er, 't welk 

 een vuilen reuk heeft gelyk ftront, en zy verrooken beide op het hecte blik : Dat de- 

 ze lborte van den Walvifch komt , giftè ik daar uit , om dat my in 't jaar 1 67 7. een 

 ftukje Amber-Grys gebragt is, in gedaante naar de grootte van een TiJJang , naar 'taan. 

 zien goeden Ambar de Grys gelykende , doch geheel omgeeven met een zwarte kle- 

 verige fubftantie, dewelke metter tyd hardachtig wierd , zynde rechte zwarte Amber 

 ook den Ambarrcuk behoudende : Dit zwart kleed ftak vol fnebben van Zeekatten , de- 

 welke nootzaaklyk in den buik des Walvifchs daar onder gekoomen zyn , die zulke 

 weeke viffchen tot zynen voedzel inzwelgt, en miflehien de taaije flym vandic viffchen 

 helpt wat tot de voortteelinge of vermeerderinge van den zwarten Amber : Het was een 

 klomp in de grootte van een Boétonfche Kift in Zee voor Alanipa dry vende, daarvcele 

 viffchen en vogels rondom vergadert waaren. 



De tweede foorte fchynt nooit in den Walvifch gewceft te zyn , droogt harder op D' 2 <. 

 en fpringt als glas, het afgebrokene blinkt mede zoo , en is vol kuiltjes, doch zon- 

 der de voornoemde fnebben ; op kooien nekt het als Aard-olye , zonder vifchreuk , 

 en derhalven aangenaamer dan het voorige , op het heete blik langzaam verrookende. 



Beide foorten vind men in redelyke menigte in deze geheele. Archifelagu-s tufichen Waar d> 

 Celebes en Nova Gtiinea, inzonderheit in de Papoefche tilanden , welk wel het hard- ^/Zl'ln 

 fte en het vuilfte van reuk is , ook dikwyls van eenig TDammar vervallcht ; want het 

 gebeurt zomtyds , dat de zwarte Canarij-Dammar , door de rivier in Zee gevoert en 

 aldaar verhardt , voor zwarten Amber verkogt word , gelyk ander, ligter, harderen 

 geele Dammar door 't Zeewater verhardt de gedaante van Bernfteen krygt. 



Ambar Batu of Boétonfche zwarte Ambar is geenzins een vrucht der Zee , maar ^Amber 

 een Steenpek, Bitumen durum oïTifasphaltum, uk eenige rotzen op het Land zwee- ma J 

 tende, eerft week als teer, daar na fteenhard, als het in water komt blinkend zwart 

 als Gagates of fteenkoolen j op kooien is 't mede van den zeiven reuk ; het welk (111 

 't kort) de bedrieglyke Boëtonders voor zwarten Ambar willen gehouden hebben , en ook J^f^^ 

 daar voor verkoopen , de vreemdelingen wysmaakende , dat het uit de Zee kome : geflugf. 

 Na veel moeite en uitvraagen heb ik ervaaren , dat het in manier als ander Bitumen Oxaer- 

 (Lym) uit de aarde en klippen zweete in 't gebergte van het Boétonfche Land naar des /°' t 

 zelfs Zuidzyde, zomtyds zoo dun als olye uit de rotzen , zomtyds dikker als week pek i>"' 1 - 

 in gedaante als een hoorn of raape uit de airde, zoo week dat het fchier aan de han- 

 den kleeft , doch in weinige weeken word het hard : De plaats word genaamt Cota- 

 tea, zynde een berg gelegen tufichen de ftad Boetim enCoeketsjoetsjoe , doch niet veel 

 volks komt aan die plaats , om dat het aldaar fpookt of van ongedierte bewoont word , 

 't welk echter niet zeer waarfchynlyk is; want ik heb ondervindinge , dat Hangen zich 

 niet gaern ophouden aan plaatzen, daar Bitumen (Lym) en namentlyk dit Boétonfche 

 gerookt word , daarom ik ook gezien hebbe , dat zommige Inlanders hun tuinen daar 

 mede berookt hebben : Uit den voornoemden berg omfpringt een rivier, waar in het 

 weeke Bitumen uit de klippen druipt , en het zelve met zich voert in de groote bocht 

 van Coeloetsjoetsjoe, daar het dan in Zee komt , en hard word zonder door'thande- 

 len weder week te worden; noch week zynde en in Zee dry vende zwerven de viffchen 

 en vogels zoo wel daar rondom als om ander Ambar , inzonderheit de Haaijen , en Tsjoe- 



M m 1 kalani 



