17 8 D' AMBOINSCHE 



U,„, mige een kop en meer groot , meed fchoonwit of een weinig naar den gcelen rrek- 

 hedjmig- k e nde, latende zich ligt fchilfferen , inzonderheir tuflchen de tanden , het isfmeerigin 

 fimdig.te- 't aantallen, doch de vingers geenzins befmettende of vetmaakende, zonder fmaak of 

 fchmm. m£t e£n fla pp en zeer euk , die wat naar Ambar riekt , maar op kooien riekt het als 

 gelmolten ongel : De groote ftukken zyn meelt plat met kuilen en hoeken , als zy op 

 den ftnind geworpen worden ; van buiten met zand bekleedt ; binnen vind men zoo 

 wel als in den Amber de bekken van Zeekatten , ftukken van Schulpen en Oefterft ukken ; 

 zömmige niet boven 2 vingeren dik 3 tegen 't licht gehouden zyn ze klaar en half door- 

 fchynend gelyk witte Bernfteen > doch die vind men zelden , dergelyken een van 

 f pond van my naar Florengo gezonden is : Andere ftukken hebben van binnen een 

 zwarte ftofte als flyk, dikwyls door den geheelen klomp verfpreidt , dewelke men voor 

 Da zwarte modder houd : Maar ik oordeele , dat het zoo wel daar onder komt als de bek- 

 flt?elZ' ken van Zeekatten en Schulpen in den buik des Walvifchsj want hoewel ik eerft tot 

 wa hu die meeninge geneigt ben geweeft , dat Sperma Ceti een vettigheid van de Zee zy , 

 en eenige gemeenfehap met des Ambars oorfprong hebbe, zoo heeft echter het zeggen 

 van de Inlanders my anders doen gelooven j te weeten , dat het waarfchynlyker zy , 

 dat het niet alleen een uitfpouwfel van den Walvifch , maar ook iets zy in den zeiven 

 voortgeteelt : Dit bewyfen niet alleen de voornoemde dingen , die men daar onder 

 vind, maar ook de vette en fchilfferigefubftantie end' ongelachtige reuk, van alle voor- 

 gaande foorten des Ambars merkelyk verfchillende , en niet duifter te kennen geeven. 

 Redtntn de , dat het een vifchachtige fubftantie moet zyn. Onze Europeërs houden het voor 

 iaarvm. ^ ^ ^ natuur van den Walvifch , waar van het den naam van Sperma Ceti en 

 Walfchot bekomen heeft; immers dat fchilfferige goed , het welk men in de Noordzee 

 opfchept , kan in het Ooft-Indifche niet wel zyn , om dat het zoo veel van de natuur 

 des zaads van alle andere dieren verfchilt , en in groote klompen gevonden word , en 

 de voornoemde vreemde dingen daar onder gemengt zyn j wat het dan eindelyk zy, 

 moet de nadere ervaaring en 't naarftig onderzoek ons leéren. 

 Dcntiam. Wy noemen het in 't gemeen in 't Latyn Sperma Ceti tot onderfcheid van het Euro- 

 pifche fchilfferige : Ook Ambra alba , in 't Maleitfch Ambar poeti , dewyl geen ander 

 witter Amber te vinden is dan dit goed : Zommige Maleijers noemen het Ican poenja 

 monta, dat is, 't uitfpouwfel van een vifch, welke naam eigentlyk toekomt het volgen- 

 de Zeefpek ; anders ook Benegadja mina , dat is , Walvifch-zaad , doch ik vertrouwe > 

 dat hun dit van onze Natie wys gemaakt is. 

 VUats. Men vind het in zommige jaarenredelyk veel inde Amboinfche Eilanden, inzonder- 

 heit op Beero en Manipa , na 't uitgaan van de Oofte Moujfon hier en daar op ftrand. 

 geworpen, daar het niet lang leggen moet, om dat het de varkens anders optrokken : 

 Ik hebbe gemerkt , dat het in Amboina en dc Moluccos , als mede langs de Ooftkuft 

 van Celebes meer gevonden word dan in de Zuid-Ooftere Eilanden. 

 l'trkif Men houd voor 't befte , het welk wit is of een weinig geelachtig , ligt fchilfferig 

 ^ en zonder de voorfchreve zwarte vuiligheid; het geenefmeerig is fchilffert niet ligt, en 

 inzonderheit het geene de Boeroneezen fmelten en in Bamboezen verkoopen, is ver- 

 re zoo goed niet, als dat vetmengt is met Zeefpek of door den Walvifch of door men- 

 fchen, en derhalven van een ongelachtigen reuk. 

 £„ gt . Wy gebruiken het hier te Land op de zelve manier en tegen de zelve gebreeken als 

 c'mJ" d ' h et Vaderlandfche Sperma Ceti, namenrlyk regen de pyn van 't graveel en nierenfteen , 

 kmfi. tegen longe gebreken en etter fpouwen, tegen geronnen bloet in'tlyfom het zelve af 

 te zetten : De ervaring heeft geleert , dat het zeer ongelyk by de eene of ander menfeh 

 werkt , want by zommige graveelige menfehen heeft het zoo fterk afgezer , dat 'er 

 bloet navolgde , daarentegen by andere deed het weinig werkinge. Het is moeijelyk 

 in te nemen , om dat het zoo ligt in den mond ftremt , al is 't in eenige vochtigheid 

 gefmolten , daarom doet men beter als men een ftukje zoo groot als een hazelnoot in 

 'de mond knauwt en doorzwelgt, 'twelk ligt om te doen is, wyl het van geen viefen 



reuk 



