RARITEIT-KAMER. III Boek. r 79 



reuk noch fmaak is , cn daar op een dronkjc van eenig warm vocht doet , latende Hu mm 

 het dus in de maage fmelten : Anders fmelt het zeer ligt in heet water en allerlei voch- ft fyffi 

 tigheit , cn kout geworden komt het weder tot een Majja , maar met warme olyen rmHêatt 

 vermengt het zich [ op deze manier kan men het vuile eenigzins zuiveren , wanneer^™*"' 

 men het in heet water (mek , waar door de meefte en groffte vuiligheid zich op den grond 

 zet i Doch dit gefmolte goet krygt een ander gedaante, word zoo wit niet meer, en 

 het ongel gelyker, daarom ik voor beter achte, dat mendeftukken bewaarer zoo als 

 ze uit Zee komen , al loopt daar wat zwart onder, 't welk doch geen quaaddoet, als 

 het maar gezuivert word van de buitenfte zand- en vuiligheit; de brakkighcit beneemt 

 men hem, als men het eenige malen in verfch water legt, en t' elkens weder in de zon- 

 ne droogt; zommige weeten het ook wit te bleekcn , alle de kleine ftukjes eerft fmelten- 

 de tot dunne en platte koeken , die ze daar na met zeewater in de zonne zoo lange 

 blecken , tot dat ze wit genoeg en weder wat fchilfferig worden, waar uit ze dan bol- 

 len en klompen maaken. 



Op Sumatra in de bocht van Lamport valt het ook, maar als het in de Negory ge- Ecmg, 

 bragt word , zoo verbieden zc de jonge Vrouwen het .zelve te bekyken ofte hande- Jjfj* 

 len, zeggende dat ze den witten vloet daar van krygen zullen, ik geloove als ze het '"' S P«- 

 inneemen , waar in ze mifTchien dit goet ongclyk doen : Zommige Chineezèn wilden C "'' 

 my wys maaken , dat het een Gomzy, uit oude en opgefpleteCa/WAr-Boomenzwee- 

 tende, het welk niet veel wederleggens behoeft, want de klompen zyn te groot, en 

 geen Gom fmelt als vet in 't water, noch heeft zul ken reuk. Matthiolus en andere heb- 

 ben genoegzaam beweezen , dat het geen J!xk As van Tliofcorides en Tlinius zy , 

 waar mede ik het ook houde ; maar dat het een vettigheid of Bitumen zoude zyn , 

 uit de zee of der zeiver grond zweetende, heeft (als gezegt) zyn zwaarigheid : Im- 

 mers uit den traanigen reuk op kooien, als ook om dat het zoo ligt in het water fmelt 

 en zich met olye vermengt , kan men belluiten , dat het geen Bitumen , maar een 

 vettigheid uit eenig Dier voortkomende, zyn moet. Als men de ftukken in een vat wil 

 kuipen om lange te bewaaren , op dat ze niet t'zaamen fmelten, moet men ze eerft 

 bewinden met droog gras , en dan inleggen in eenig zaagzel van hout : Anders kan 

 men ze ook bewaaren in een fteene pot en aan koele plaatzen , maar men moet ze by 

 geen linnen of papier leggen , het welke daar van verrott wegens de brakkighcit, 

 die langen tyd daar in blyft, dewelke echter haar bewaarmiddel is; want Sperma Ceti 

 en andere foorten van Ambar, als ze te oud en droog geworden zyn , moetmen, im- 

 mers alle 10 jaaren eens, een nachtje in zeewater leggen en in de zonne weder droo- 

 gen , waar door haare krachten vernieuwt worden. Uit de Franfche Gefchiedeniüen 

 van de Anthill. blykt , dat dit goet in de Weft-Indifche Zee ook valt , en aldaar Sapo mari- 

 nÖS genaamt word. 



Nu zal ik noch eenige bèwyzen aanbrengen , waar uit mynes oordeels blyken kan , Beu», 

 dat Sperma Ceti uit eenige Walviftchen haaren oorfprong hebbe. . ™krytr 



Voor eerft kan den lezer vinden in de Efhcmeridibus Uature Curioforum in 't eer- """ h " 

 fte Deel ad Annum 1670. Obf. 1 3 6. dat een zeker perfoon langen tyd voor een groot ge- ^Ec'rfle 

 heim heeft gehouden, doch eindelyk in 't licht is gekomen, namentlyk, dat hyinde 

 bocht van Bifcaija veele WalviiTchcn gevangen , en uit der zeiver brein het oprechte "4 

 Sperma Ceti hadde weeten te bereiden : Want hy nam het brein van den Vifch , deed 

 het m een groote pot , dewelke beneden een gaatje met een prop hadde ■, dit liet hy 

 aan ecne warme plaats een tyd lang ftaan, daar na opende hy het onderfte gaatje , en 

 liet de olye of traan daar uit loopen , zoo bleef het zuivere Sperma Ceti in de pof. 

 Die foorte vanWalvifch word aldaar genoemt het Mannetje , in 'tLatyn Orca , dewelke 

 veele tanden hadde , en daar onder zommige waaren , dewelke omtrent een pond woegen. 

 Noch ia de zelve Obferv. ftaan eenige Exempelen , dat de Engelfche in de Eilanden Bar- 

 mudas woonende , het Sperma Ceti gehaalt hadden niet alleen uit het brein , maar ook uit 

 den buik van een getanden Walvifch , den welken zy mede voor het Manneken hielden. 



Vor- 



