RARITEIT-KAMEIR. II Boek. a8i 



Jaar hy fchryft : Dat een vettigheit , dunner als olye , uit de harzenen van dat dier J^jj" 

 vloeit , welke daar uit zynde > is het'overfehot als de fchobben van Zardyn in een deletius 

 klomp uitgeperfti 't welk van hitte fmeltende wederom van koude ftyf wierd : En de- """***' 

 zen Oordeelen veele den Vifch gcweefl: te zyn , die Jonas opflokte ; hoewel hy om 

 de grootte van zyn mond , en de menigte in de Zee ligtelyk de Limia geweeft is. 



Een zeker gedeelte van Sperma Ceti , aan de Zeekant gevonden , was zuiver > en Enige 

 had weinig zuivering van noden : Een groot gedeelte met ftinkende olye vermengt , Xttm' 

 diende wel ter deec toebereidt, en dikmaals uitgeperft te worden, om in platte koe-A-'KS 5 



■ • *'*.* 1 r>J ' • j ji vinden, 



leen te brengen , en was niet alleen in t hoofd , maar ook in andere deelen gelegen ; 

 want uit de vleefchachtige deelen gebraden zynde, droop olye, het reuzelachtige cn 

 dikkere deel naar den grond zinkende : In de olye zelf was ook veel daar van begre- 

 pen , en na eenige jaaren kreeg men daar iets uit. 



Zelden dat de Groenlandsvaarders zulk een llach van WalvifTchen te zien krygen; Deze 

 en derhal ven is 't maar een toevallige waar , by andere niet te bekomen : 't Brandt wit Zjcihmi 

 en helder op als Kamfer , maar 't wil zoo in fterk water niet fmelten. Zommige brok- 



r o vuur. 



ken van omtrent vier loot geduurig in 't water gehouden, geeven een frifle en lieflyke 

 reuk ; wel toebereidt en van de olye afgefcheiden , zal 't niet ligtelyk vergaan , en 

 de olye, die vereifcht word in de zalve van Matthiolus , konnen uitharden. 



De veelheit van olye , die uit de Sperma Ceti eerft geperft wierd , was wit en klaar , J^T'Jde 

 gelyk de olye van Amandelen ofte Ben ; dat 'er uit gezoden wierd , was rood : Gew 

 Men merkte dat ze in de vaten , daar ze in bewaard wierd , groote lekkagie leed : 

 Zy bevrieft ofte word haaft fty f in de koude , en hoe verlener hoe eerder : Zy fchynt 

 van de olye van andere dieren te verfcheelen , en onze Zeepzieders wierden in hunne 

 meeninge dies aangaande grotelyks bedrogen , als zich niet willende vereenigen ofte 

 laten mengen onder hunne loog, maar wel onder Schilders verwe, hoewel zenauw- 

 lyks altoos opdroogen wil : De wollekammers gebruiken ze , en de boeren tot een 

 fnee, pyn in de lenden en harde gezwellen : In de Geneeskonfl: kan ze dienltigzyn» 

 en verftrekt tot een grond in de vermengde Olyen en Balzamen ; gediftilleert zyn- 

 de , geeft ze een fterke olye , nevens een doordringend water ; afgerookt zynde, 

 levert ze een balzem, die bequamer geperfumeert word in terpentyn met Sperma Ce- 

 ti overgehaalt : Had het den afgryzelyken ftank willen lyden , wy hadden dat vreemd 

 maakzcl des hoofds en de heuveltjes van vleefch daar omtrent doorfnuffelt, nadien de 

 werkluiden getuigen , dat hun het Sperma Ceti voorquam , aleer zy aan het been 

 quaamen; en het hoofd, dat noch bewaart word , fchynt ook zulks te bekrachtigen : 

 De SphinBeres dienende tot de Fiftula , had men mogen bezien , nademaal ze in 

 andere Walvifchachtige dieren in zoo een merkclyke ordre geftelt zyn : Als ook de 

 ftrot, overeenkomende met die der dolfynen en vogelftruizen , in het vreemde maakzel 

 en gedaante die 't heeft: Ook wat voor een fatzoen van maag dit dier heeft, (dat het 

 in het onderfte kakebeen maar tanden heeft) daar in de vogelftruifen [die van beiden 

 overvloet hebben] de maag drievoudig verdeelt word ; en nadien in dat dier, te 

 voren gevangen , niet dan onkruid gevonden wierd; het hert, de longen en nieren zou- 

 den niet vry geraakt hebben , die merkelyk van die der landdieren verfcheelen ; mitsgaders 

 wat voor een humeur dat 'er in de blaas was, doch voornamentlyk in de Zaadvaten ; 

 waar door wy hadden mogen oploffinge doen van het onderfcheid des humeurs 

 van deze , die den naam daar van draagt. 



N a • XXXVIII. 



