RARITEIT-KAMER. III Boek. 187 



Deze Chinefche vertellinge zet ik hier nier , als of ik het naar de letter geloofwaardig 

 hieldej maar om aan te wyzen in wat waardigheit den Onyx by de Chinezen is , zyn- 

 de by ons een ongeachte (teen. 



Den voornoemden Jok of Onyx , waar op het Keizerlyke wapen ftond , zeggen 

 andere verlooren te zyn omtrent het jaar Chrifti 1Ö18. wanneer voor de tweedemaal 

 de Tarters Heeren van Sina zyn geworden , en dat doe het voorfchreven Signet door 

 een Tarter heimelyk zoude geftoolcn en naar Tartarien gebragt zyn , daar het t' eene- 

 maal verlooren is: Het was een ftuk ruim een ftaande hand langen een dwars hand dik. 



B 



XLII. HOOFTDEEL. 



Achates. Widury. 



Ehalven de roode Achaten zyn in Indien gemeen de witte met en zonder fi- d ' Acha- 



' D . ten of 



guuren ; als mede op Coromandel , en weinig zwarte : De witte , geen Enmjlrm- 



figuur hebbende > zyn halfdoorfchyncnde , gelyk het witte van een hart gekookt 'j'bötlLv 

 ei 5 deze worden eigentlyk by Vilnius genocmt , Leuc' Achates : De witte of 

 geelachtige met boomen verfiert worden genoemt 'Dendra Achates, by d' onze Boomt- 

 jes Achates : Zy zyn zeer gemeen en vallen in menigte omtrent de ftad Suratta in 't „^suratte 

 Indoftaanfche gebergte. De witte zoo wel met als zonder figuuren worden genoemt by de gnmden; 

 Maleyers en Javanen Widury , by zommige doch qualyk Belonr, welke naam eigent- vezynvt- 

 Jyk den Beryl toekomt, gelyk de Chinezen noch alle roode Achaten Belo noemen , en l 'J" r ""- 

 de witte voor Bernfteen aanzien. Gelyke misvattinge heeft onze Natie i dewelke den 

 zwarten Achaat gelyk ftelt met den zwarten Bernfteen of Gagates > die nochtans mer- 

 kelyk van malkander te onderfcheiden zyn , want de zwarte Achaat is veel zwaarder > 

 harder en blinkende? gelyk een fteen behoort te zyn , maar de Gagates, in 't Portu- 

 geefch Aljo bidjo genaamt , waar uit men Braceletten maakt , is ligt , en aan 't vuur 

 gehouden brandt eenigzins met een fterken reuk van Bitumen. Op de zelve wyze kan 

 men ook onderfcheiden den witten Achaat, en witten Bernfteen, die malkander me- 

 de zeer gelyk zyn : De witte Achaat is niet van eenderlei fubftantie, want zommi- 

 ge en weldemeeftezynhalfdoorlchynende, zoo dat men ze voor Beryl of Bernfteen zou- 

 de aanzien, indien ze van binnen niet bezet waaren met eenige flipjes als zout of zand- 

 korreltjes. Ik hebbe een houwer-geveft van een groot Heer gezien , gemaakt van wie 

 Achaat» over 't geheele lichaam van een koleur, behalven aan de eene zyde zag men 

 de gedaante van een pikzwarte vliege , dewelke het geheele ftuk raar maakte. Dat 'er M«ft 

 veelderleye andere gedaanten in den witten Achaat gevonden worden is genoeg bekent , 

 doch hier te lande vind men ze meert met boomtjes vcrlïert, dewelke fchier alle de ge- 



* - . , ** doch met 



daante hebben van onze Vaderlandfche heide , [Erica'] zwart van Koleur, hetwelk^ 

 fraai uitfteekt op een witten fteen ; zomtyds zyn het veele verwerde takken door mal- 

 kander , zomtyds fatzoenlyke boomtjes , zoo natuurlyk op een heuveltje ftaande als b °°^' c " a ^ 

 of ze daar op gefchildert waaren , en zommige takken leggen in 't lichaam verborgen : m ,«- 

 Men kan 'er ook bloemtjes aan bekennen , ook wolkjes , en vogeltjes , doch daar ^"'„ J " 

 toe word een fcherp gezicht vereifcht. Onder de geelachtige vind men, dewelke drop- mar m- 

 oogen en andere beelden van menfehen en gedierte hebben , dewelke niet alle op te jumtm. 

 tellen zyn. Ik ben verwondert wat reden en oorzaake van deze verfchillende figuuren „^jjjjf* 

 men uit de nieuwe Wysbegcerte zoude willen voortbrengen , daar in men leert , dat Schrywr 

 meeft alle zoodanige figuuren dobr een toevallige vermenginge van de ftoife voort- dil & „„! 

 kome ; en 't is zeker dat een Achaat genoegzaam leert, dat het geen toevallig , rflaa* '^^^ 

 een beftendig en vaft voorgenomen werk van de natuur zy , en dat dezelve een weten- ooraak 

 de of kennende geeft zy , die uit ieder ftoffe weet een lichaam te maaken met zooda- „»,"?."" 



nige 



■arte p- 

 uuren en 



