3I4 D' AMBOINSCHE 



Plinias 'Plinius , dewelke Lib. 37. Cap. 10. en 11. veele diergelyke Steenen befchryfe, 

 "km'mtc- naar de dieren en planten hen noemende , daar in ze miffchien groeijen of eenige ge- 

 7j«if» dat iyk en ;s daar mede hebben , dewelke dus lange by onze Juweliers onbekent geweeft of 

 ■vmrtue- voor fabulen gehouden worden , doch nu allenkskens weder aan den dach komen- Zoo 

 is het zeggen van 't baaren der Steenen geen nieuw maar een out gevoelen) wantTV/- 

 nius fchryft het zelffle van zynen Gtmonites en Theantites , dat die op hunne tydcn 

 ook baaren zouden. In 't Maleitfch worden ze genoemt Mefiica bia garu > of alleen 

 Meflica bia > om dat ze meed van eene fubftantie en koleur zyn ; uit wat Schulpen zy 

 voortkomen) zie mede boven van de Chama afpera in 't II. Boek > Hooftd XXVIII. 

 Hungi- Hun gebruik is om ze tot een Rariteit te bewaaren ; de mooifte daar onder worden in 

 tr '" k ' zilvere ringen gevat , en de Inlanders dragen ze om gelukkig te zyn in 't viffchen , Moffels 

 en Schulpen op te zoeken en diergelyke koft uit de zee te halen : De voornoemde Sinefche 

 Vrouw fchryft door dezen Steen haar zelf eenige gauwigheit toe,dat ze op ftrand wandelen- 

 de aan de gaatjes in 't zand bekennen kan > wat Schulpen en Moffelen daar onder He- 

 ken , en zeker , zy weet zulke rare Moffelen op te zoeken > die niemant anders vinden kan. 

 t D ' rd Van de mooifte > die rond en blank zyn, koopt men het ftuk voor een Ryksdaalder , 

 de andere zyn geen quartje waert. De Inlanders toetzen ze gelyk andere Mefiica ia 

 Toackj Azyn, ofLimoenzap, 't welk ik mede verwerpe, om dat de glans daar door 

 bederft; ook zommige van de mooifte , diehard, keiachtig en klaar zyn , doen zulks 

 niet of qualyk , en niet te min zyn ze van d' opregte ; want geen fteen, die hard en digt 

 van fubftantie is> kan zulks doen, hy mag een Meftica zyn of nier. 

 zyliT^tH De vyfde Chamites word onder de Katoogengerekent, en tot noch toe uit misvatting 

 fiirt van yoor eenen natuurlyken Bergfteen gehouden , daar ze nochtans groeijen in een flach 

 in. van de Chama of Nagelfchulp ; by de Sinezen bekent, om dat ze zoo fcherp van na- 

 gelen zyn , dat hetiemant, die zich daar aan verzeert, zoodanig fmert , als of hy met 

 vuur gebrandt was. Zy vallen veel in de bocht van Cantong en aan d' Ooftzyde van 

 Ceilon > waar van het komt dat men ze nipt de natuurlyke Katoogen vermengt , dewel- 

 ke mede op Ceilon vallen. De Steen of Mejtica hier van is rond in de grootte vaneen 

 Waar lot grauw erweet , vuilwit of grauwachtig met een paerlftraal als andere Katoogen : Van 

 trufh ^ e ze lve , met gaten doorboort en aan fnoeren geregen , worden Braceletten ge-* 

 uW«. maakt. Een diergelyke Katoog, doch groter zie befchreven boven in 'tXL. Hooftdcel. 



LXV. HOOFTDEEL. 

 Tellinites , Ctenites. Bia Batu. 



Tellini- Aar worden Steenen gevonden , de gedaante van verfcheide Schulpen heb- 



tes wat a bende , waar van men noch niet zeker is , of ze in de Schulpen groeijen of 



' buiten dezelve uit een klomp aarde geformeert worden : Immers men vind 



ze buiten de Schulp , ja zomtyts op plaatzen daar diergelyke niet omtrent zyn, 

 waar van ik deze twee foorten aangemerkt hebbe. 



Di tirjli 7* °Uinites is geformeert als eene van de Telline boven in 't II. Boek , Hooftdeel XXXIII- 

 befchreven , inzonderheit van de zefte foorte , dewelke langwerpig zyn , en een ander wat 

 ronder of uit den ronden driezydig , gelyk de Schulp Bia matta doa : Het zyn onzienlyke 

 Steenen als of ze uit eene vuile donkergeele roffè aarde flegts verfteent waren , achter 

 met twee billetjes en een keep , voorts effen zonder ftreep , redclyk hard, nochtans 



Wwdai met een mes ligt te fchrabben. Men vind ze op Java op den ftrand van Remban en 



tmimT Lajfam. Ik weet geen ander gebruik daar van , als dat de Chinezen dezelve gaerne by 

 hun voeren op hunne vaartuigen: Deze Tellinilis vind men ook ommatGrifek by 'Dudunam 



