RARITEIT-KAMER. II Boek. 31? 



den, hoe fchoonder en volmaakter , voor het oog komen. Een klaar bewys , datdelucht- 

 deelen, op de diepleggende , zoo veel gewelf noch kracht hebben gehadt , als wel op die 

 de oppervlakte nader -waren-, ook-, dat sommige, uit diepe plaatzentevoorfchyngebragt , 

 voor 't merendeel de koleuren noch behouden ; in tegendeel , die de lucht nader hebben, 

 daar van berooft zyn , doch buiten gefloten zulke , die by Zulfer , Zalpeter , Arfe- 

 n-cum of andere fcherpe ftoffen geraakt zyn-, waar uit men -weder befpeurt , dat 'er Ho- 

 rens, Schulpen of andere gewaf en , geheel m de Aarde of Bergen gevoelt, echter daar 

 met gegroeit zyn. Van de uit de aarde gegravene , hebben wy, in 't befchouwen van de 

 ongemeene en zeltfame zaken der nature , by den Ed. Gr. Achtb. Hr. N. Witzen 

 Burgerm. 't Amflcrd. verfcheidene foorten gezien, die toen de Waterput in't Oud-man- 

 huis aldaar wierdt gegraven , na dat veele gronden -waren doorboort , ter diepte van 

 1 60 voet en, zandt met horens en fchulpen gemengt , gevonden, en waar van eeruge , by 

 zyn Ed. Gr. Achtb. onder andere zeldzaamheden , bewaart zyn ; daar in zyn de ko- 

 "leuren noch volkomen , en ('t geen aanmerkelyk is) alle foorten, die nu, op onzeftran- 

 den, niet meer gevonden -worden. Waar uit te denken is , dat die, door eenengeweldigen 

 ftorm , van andere geweften zyn medegejleept en hier gebragt ■, of -wel, dat de overftro- 

 ming en -weder afoping van 't '-water , zoo veele aarde en Jlib heeft nagelaten , dat dit 

 geheel Ge/lacht verfmoort en in dengrondt verzwolgen is ; daarbeneffensisooktedenken, 

 dat dit Landt , voor 't meer-gedeelte ; water ofzeegeweeft is , en allengs , door meer dan eene 

 overfiroming (te befpeuren aan de verfcheidene gronden of korf en der aarde, in het gra- 

 ven, eer men tot dien diepen Zeebodem komt, daar die Schulp-bedden leggen, ontdekt) 

 eindelyk zoodanig, als ' t nu zich bevind , aangegroeit. lkmoet'ernochietsvandiergelyke 

 natuur byvoegen , mede door zyn Ed. Gr. Acht. als Gedep. wegens dezen Staat , met 

 het Leger te Veldt aangemerkt : Ontrent Tongeren dat men voor-heen , doch zeer dui/ter- 

 lyk voor eene zeeplaats hield, heeft het zyn Ed. Gr. Acht.geltift, om, ware't mogelyk , 

 eenige ontdekking daar van te bekomen, vermits bericht kreeg, dat eene plaats aldaar, 

 de zeedyk genaamt , ook geoordeelt wierd wel eenen zoodanigen dyk te moeten of te kannen 

 geweeflzyn-, fchoongenomen dan in het eer ft, eene goede v aft e kley grondt ontdekte , voer 

 zyn Ed. Gr. Achtb. echter voort, latende eenige voetendieper graven, daar cengrondt , 

 met eene grote menigte Schulpen en Horens bezaait, zich opdeed Zyn Ed. Gr. Achtb. 

 heeft 'er aan my vier foorten van ter handen geftelt ; die ik, om de Liefhebbers te vol- 

 doen in 't koper hebbe gebragt , te zien op de plaat LVIII. by de letter A. zynde eene 

 Oeftcrfchulp • Als mede by de letter B. eene andere foort van Oefter : Die men by de 

 letterC ziet, is eene Zeefchulp : En by letter D. eene by ons , onder den naam vanVcn- 

 nehoornties, bekent, doch hedendaags , op onze ftrandt , met voortkomende. Van de 

 Oefiers is bekent , dat ze aan de Engelfche kuft zyn : En de andere komen ons noch da- 

 telyks uit de Weft-Indién toe. Hier by noch een derde voorbeeldt: De Hr.DoBorUig- 

 nüs Bromelius van Gottenburg , voornaam nafpoorder der natuurlyke zeldzaamheden , 

 heeft in zyne reizen, door Vrankrjk en andere plaatzen, veele diergelyke verfteende za- 

 ken ontdekt , mede gebragt, en aan my in de twintig foorten vertoont, by zynEd al- 

 le in Champagne gevonden, by zeker dorp Chameri buiten Rheims, ineenenWynberg 

 la Montagne de Rheims en andere uitgegraven, daar onder eenenyanongememe grootte, 

 zynde een Tpennc-hoorn , aan 't eene eind eenigzins verkalkt, doch verder heel fchoon 

 en zuiver, gelyk ook alle de andere foorten ; ja veele zoo gaaf als ofzeeerftuit zeequa- 

 men. Nu is het bekent , hoe verre deze Landt ftr eek van zee legt -, gelyk -wy ook veele 

 foorten (doch aUe verfteent) by ons hebben, die fo.enóo.vademendiep , uit het Tofcaans 

 rebergt gehaalt , evenwel klaar blyken Zeehoornen te zyn. 



Eerflelyk,om dat de meefle diergelyke ook in zee gevonden worden , en niet alleen in den 

 omtrek, maar ook in de binnenftedeelenovereenkomen: Doch met dit onder fchett , dat de 

 meefte in de aarde gelegen hebbende , der zeiver Vifchdeelen zyn vergaan en tot aarde gewor- 

 den-, men ziet het dmdelyk aan de holligheden , gelykvormig met het dier dat er in ts 

 geweeft-, daar, integendeel, de dieren in de Steenbergen , 't meefte-deel in hunne eigene 

 fchorffen, door de van buiten inkomende Steenzappen, zyn verfteent 



Ten anderen, dat wy , eene proef nemende , met die op eenen Robyn-molen te polyften, de 

 ftofder Schulpachtige {mits die niet vergaanzyn) zoodanig hebben bevonden, alsderuit 



de zee gekomene. ,„,,,, , , , r. j j 



Ten derden, blykt het ook , dat de verfteende Vifch-deelen , altydt veel -weker , dan der 



Te^wÊn zeggen^dat, het Landt, de zoete rivieren en beeken , ook Slakken, Oefiers of 

 Moffels {met Horens en Schulpen omvat) hebben, fta ikgaerne / SC J 3 ™™ z / l , ze , ok 

 veel ligter en dunder gefchaalt , zoo wel hier te Landt , als in Ooft of Weft-lndienbe- 

 vinden-, daar wy noch byvoegen, dat die foorten in de zee niet gevondenworden: Ifant 

 de Zee-Schulpen en Horens zyn , voor 't meerendeel, veel zwaarder , vajter en dmer 

 van fchors en (lof; om dies te grooter geweldt , van eenwoefter element, tegen te komen 

 liaan. Ook worden de dun gefchaalde in deZeen, meeftgevondenopzoodamgeplaatzen, 

 J Rr 3 daar 



