33° 



D' AMBOINSCHE 



LXXIX. HOOFT DE EL. 



Satfchico. Alabaftrites & Lychnites Chineniis. 



SAtfckico of Satfcheo is een flach van Alabaft in Sina zoo verfcheidcn van koleu- 

 ren , dat men alle de (lukken en veranderingen qualyk voor een Steen houden 

 ka D'eerftc en gemeende is geelachtigwit , aan fubftantieen hardigheit het reg- 

 te Alabaft gelyk, niet eenpang van koleur , want de eene helft des Steens is geelach- 

 33* tig of vuilwit, d' andere helft bleekrood, daar hy ook wel zoo hardis; zommigeook 

 Zr k " wel uit wit en lichtrood gemengt als beclde wafch: Men ziet 'er ook plekken in van 

 zwarte adertjes als takken van een doornboom , andere ftukken zyn eenpang geel als 

 M bleek wafch , en zoo die eenpang van koleur zyn.worden ze gebruikt tot Signetten 

 di ' ff voor den gemeenen man , want wy hebben boven gezegt , dat de Steen Joc of Onyx al- 



Ot Sat- 



fchico of 

 Cbmefcbe 

 Alabaft. 



De eerjle 



bruikt 



■l. voor acn ^cinctacn h^mj w«*m*. »j — ~— o >-> - 



& ken tot des Keizers-wapen genomen word: Uit de ftukken, uit roodgeel cn wit ge 

 mengt, worden fchoone geheelde fchaaltjes en kopjes gefneden, dewelke men mSnn. 

 onder huisraad rekent, en die men met reden voor dcMyrrhina der Ouden mogthou- 



den. , , . 



De****- Men vind noch eenen anderen Steen in Sina van den zelfden naam, dochbyd on- 

 't£Stm ze voor een foort van Marmot of Jafpü gehouden, myns oordeels ten onregte, dcwyl 

 SrT^h hy noch de hardigheit noch den glans van die beide heeft. Men vind ftukken daar van 

 l ' hmd ™' vierkant als een Leye ingevat, donkergroen met veclderleije aderen door malkander lo- 

 71, mik pende, ende eenige Landfchappen , bergen en rivieren vertoonende : Deze m dunne 

 i«* tafeltjes gefneden en ingevat , hangen de Sinezen op in hunne huizen in plaats van 

 fchilderyen. , , 



Béêti* in zyn Gemmarium Lik 2. Cap. 2 6 9 . is van die mening , dat er een onder- 

 faS?" f c he,t behoorde te zyn tulTchen Alabaftrites en Alabaftrum, ftellende het laatfte eenen 

 weeken Steen te zyn; dien men gemakkelyk fnyden kan , die het mgegote water niet wel 

 labattmes h * udt > en den %velkcn m en tot gyps gebruiken kan, gelyk meeft alle Alabalt is, dat 

 taS* men in Duitsland vindt, en daarom Spath genaamt word. Alabaftrites daarentegen 

 hard en niet zoo gemakkelyk om te fnyden, geene vochtigheit in zich drinkende , doch 

 noch al weeker dan marmer, en daarom bequaam tot zalfdoozen. Hy oordeelt dan dat 

 Alabaftrum een beginnende Steen zy , die uit zyn klei eerft begint hard te worden en 

 metter tyd de hard.gheit van Alabaftrites bekomt , gelyk deze in 't vervolg tot mar- 

 mer word • maar dewyl ik zulk eene onderfcheit by Vilnius en d' Ouden met vind, 

 dewelke altyd Alabaftrum voor eene zalfdooze houden , en Alabaftrites voor eenen Steen , 

 waar van ze gemaakt worden ; zoo ftel ik Alabaftrites tot eenen gemeenen naam tot 

 alle weeke en, veelverwige Steenen , dewelke aan hardigheit en glans den marmer wy- 

 r ken By den zeiven Boetim op de voornoemde plaats vind men noch een ander foort 

 JtrTfZt, van Jlabalfrites omtrent de ftad Menz groeijende, aan veel heit van verwen en aardig 

 ï*tr lopen van aderen den Jafpis gelyk, en daarom van Boetim voor eenen onvolmaakter, 

 TJ"- fMis ^houden , waar onder men brengen kan den voornoemden Sinefchen gemar- 

 tiïT „erden Tafelfteen; doch ik vertrouwe, dat de geleerde onder de Sinezen een onder- 

 fcheit maken tuffchen den gemarmerden Tafelfteen en den eerften Satfchico , dewelke 

 immers in hardigheit en fchilderyen merkelyk verfchillen. 

 D. t»i< Noch een derde foort van Satfchico , in 't jaar 1 6 7 1 . uit Sina in Amboma gebragt , 

 zoude ik houden voor den Lychnites van Tlinius, 'twelk een foort van Alabaft of wit- 

 a£ST te marmer wezen zal, aldus genaamt, als of men Kaerze-Steen ze.de, dewyl hy inde 

 holle bergen by het licht der kaerzen gekapt, en miffchien ook geformeert word . Uit 

 dezen Steen quamen omtrent 4° ^ w Amboina, tot kopjes, fchaaltjes en bekertjes 



