D' AMBOINSCHE 



te, hoewel men aan die men verroert altyd eenige pooten afgebroken ziet. Hy noemt 

 ze lapidefcentes Cancn : De Portugezen Crangejo de Vedra. 

 Hii» Onze Handelaars brengen ze van Maccott en Canton : Van hunne krachten heb ik 



gebruik 't volgende uit een (MS.) gefchreven boek genomen. 



1 . Voor alle gezwellen met azyn gewreeven. 



2. Voor den bloedgank met water gewreeven. 



3. Voor allerhande kamergank met wyn gewreeven , doch zoo 't niet helpt met 

 water gewreeven en ingenomen. 



4.. Zoo de Koorts met eenige gezwellen begint , waar dezelve mogten voorkomen 

 met azyn gewreeven en daar op geftreken. 



f. Pyn aan 't hooft met azyn gewreeven, en aan 't flag van 't hooft daar medege- 

 lïreken. 



6. Voor alle kortazemheit of benautheit voor de bord met water gewreeven. 



7. Voor eenige gezwellen, die op de fchouder of rug veroudert zyn, en met geen 

 andere geneesmiddelen konnen genezen worden , met azyn gewreeven en daar op ge- 

 bruikt. 



8. In 't gemeen worden ze gebruikt om de brand in de koortzen te bluften , gelyk 

 ook 5P. Martinus fchryft , met water gewreeven en ingenomen. 



rirW rjjr. het verhaal van meergemelden Mr. Crijtiaan Gyrarts heb ik verdaan , dat tut 

 Chriftiaan fchen de Stad Boacheu en 't Eiland Eynam Zcekreeften gevangen worden , dewelke > 

 Gerards. ZQQ j )aa ^ ^ ^ j iec warer |< omen , j n Steen veranderen en houden hun geftalre ; dier- 

 gelyke Kreeften worden ook in zeker Meir op het Eiland Eynam gevangen. Men heeft 

 daar omtrent plaarzen, als de kleine Stad Gum , daar noch ebbe noch vloed is, maar 

 het water vloeit den eenen halven Maanfchyn naar 't Ooflen , en d' andere halve Maan 

 naar 't Weften ; het welk de Sinezen alhier ook bekrachtigen. 



JVy hebben voor heen , in 't aanhangzel -van 't LX VI. Hooft deel , eenige aanmerkingen 

 gegeven, rakende de verfteende Hoorens en Schuif en, die in de rot sft 'eenen of aarde ge- 

 vonden worden-, enalzoodit Hooftdeelvan verfteende Krabben/^rajèf , hebbenwy nodig 

 geacht eenige andere , namelyk Zeeappels vanverfcheide foorten daar by te voegen, nevens 

 ■vijfen en planten ; van welke iny weleene heele reekze zouden konnen vertonen , indien 't be- 

 Jlek van deze ons niet weèrhiet. Te willen zeggen, dat de zulke mede fteengewafjen zyn, is te- 

 gen de reden en ondervinding ; redenen zyn' er hier voor vangegeven :T)aar by wynoch voe- 

 gen , en vraagen , waar ooit de natuur ft eenen heeft voortgebragt , met leden fcharen ,poten , 

 ruggen, buik, fchorffen en andere hoedanigheden meer , alle overeenkomende met de zelfde 

 dieren die leven en voet zei, in het water en op zeeftranden hebben? Zulks kan men noch naak- 

 ter zien aan de inwendige deelen, die [gelyk wy voor heen van de verfteende Hoorens en 

 Schulpen gezegt hebben) ook veel weker bevinden te zyn, dan de buit enflefchor sof hoorn- 

 achtige huidt , en dat de Steenzappen alle de deelen doordringen , en zommige geheel 

 verfteenen-, of 'ook wel maar alleen de uiterlyke , door aanzetting, met Steen- kor ften om- 

 vangen. Zulks tonen overvloedig de Zee-Heefiers en boomtjes , die in de Kabinetten 

 der Liefhebberen bewaart worden, en van veelerlei gedaante en koleuren zyn , daar men 

 de fteenfehorffen van kan afbreken , en alzoo de Heeflers volkomen in haar houtgewas 

 of natuur ly ken flaat herft ellen, gelyk ze gegroeit zyn , eer ze met fteen omzet wierden : 

 i)och wy zullen ons niet verder inlaten , om van alle die zaken met en onderfcheide- 

 lyk te fchryven, alzoo daar toe wel een heel werk zou vereifcht worden ; maar voortgaan 

 met het vertonen van diergelyke zaken als de Hr. Rumphius heeft befchreven, en daar 

 van zyn Edt. aan ons gene afbeeldinggeejt ; dieshalven hebben wy , gelyk voor heen meer- 

 maals hebben gedaan , onze toevlucht moeten neemen tot de bezitters vandiergelyke zeld- • 

 zaamheden; en om deze Amboinfche Steen-Krabben te verbeelden , heeft ons deEd. Gr. 

 Achtb. Hr. Burgemr. Witzen; degunft van ze te laten aftekenen , bewezen-, zie de 

 plaat UK. en aldaar N°.i. de bovenfte, enN°.j.de onderfte zyde , vertoont: O/'N'.j. 

 word eene andere foirt , rny uit de IVefi-Indiën toegekomen, verbeeldt: Wy bezitten' er 

 noch meer andere , doch vertonen die niet , om het beftek der plaat e niet voor by tefprin- 

 gen , om dat ook noch meer , namelyk de Zee- Appels , afgebeeeldt moeften vertoonen , 

 die, zoo veel de binnenfle vifchdeelen aangaat, groote overeenkom ft hebbenmet AKrab- 

 ben, zie de afbeelding op de plaat LIX. T>ie by de letter C. -s zynfehors, fteenhardt , 

 doch het binnenfte veel weker en geheel wit : Zoo ook de andere foort , by de letter D. 



'De 



