RARITEIT-KAMER. III Bë< 



He afgetekende, by letter E. is geheel vuurfteenhard, bruiner van koleur dan de voor* 

 gaande, en uit een Bergjleen gehaalt : *Die by de letterY . is een andere foort , 'cDoots- 

 Iiooft genaamt , en mede van gejleltheit , als by letter C. Nu volgen de Vifch-fleenenof 

 verfleende Vijf c hen, vaar van my verfcheide foorten zyn voorgekomen , doch ik ben deze 

 twee maar machtigh geworden ; zie d'eene by de letter G. verbeeldt, deze zit ine enen. 

 va ft en zwarten Steen, en d andere by H, zyn twee vijfchen met alle hare graten, ros- 

 achtig van koleur , in eenen witten , doch weker en Steen, dan de voorgaande .■ Ik zal 

 alle de verfcheide foor ten van Houten , Vruchten , en andere Steen gewordene zaken, 

 voorbygaan ; om dat de veelheit der zeiver Wel een heele verhandeling vereifcht ; doch 

 tot bejlnit noch aanwyzen een flukjen op de plaat LVII. N°. i . verbeeldt , het is een tak- 

 je met bladeren en een vruchtje van den Egelantierboom , geheel tot Steen geworden, 

 my overhandigt door den Hr. Doftor Scholts tot Rotterdam , groten Liefhebber van 

 zulke en andere dergelyke zeldzaamheden , waar van zyn Ed. noch een veel groter fluk 

 by hem heeft , nevens verfcheidene takken en bladeren, met de vruchten daar aan: Dit 

 verbeelde is 'er maar een klein ftukjen van. 



LXXXV. HOOFTI>,EEL. 



Sal Ambonicus : Garam Ambon. 



Oewcl de Amboinezen door 't by woonen der Europcërs van goed en opregt Sal Am- 

 bonicus 



befchre* 



zout genoegzaam konnèn voorzien worden , zoo blyven ze doch by hun J !0n,cus 



II 



fl[ B oude gewoonte een grof en ongezien zout te maken j by hun SaJJi genaamt, «»• 

 gelykende beter , harde, donkere, en afchgrauwe fteenen dan zout, be- 

 halven dat het altyd vochtig is: 't Zelve word aldus toebereidt. 



Zy zoeken zoodanige houten , die langen tyd in zeewater gedreven , en van haar Hoen 

 fchorflè ganfeh ontbloot zyn , deze kloven zy in lange ftukken omtrent 2 ellen lank , ^f?™" 

 ftapelen ze op kleine hoopen , en ftooken vuur daar onder ; onder 't branden fprengen ma " kt 

 ze dezelve geduurig met zeewater, zoodanig dat even de vlam niet uitgaat, zoo lang pmlig te- 

 tot dat het niet meer branden wil : Dit verbrande hout vervalt dan in rofle en ruige l ièm "'- 

 Steenen , den Lapis Calaminaris byna gelyk , daar aan men airede zien kan het zout 

 blinken ; daar na nemen ze korfjes uit groene bladeren flegt gevlogten , daar in zede ver- 

 brande klompen doen , eerft boven eenige holle bakken gezet , gieten al weder zeewa- 

 ter daar op , 't welk als een loog in de ondergezette bakken druipt > en dat zoo lang 

 tot dat de klompen in aarde en afch vervallen : Dan zetten ze veele potfeherven of 

 halve potten , die ze Uien en Lamam noemen , zoodanig dat men gemakkelyk vuur 

 daar onder ftooken kan. In deze potfeherven gieten zy de voornoemde loog en ko- 

 ken ze zoo lang, tot dat ze in een harde fteen verandert, behoudende de formc vaa 

 potfeherven als kleine koeken, die ze dan in den rook opgehangen bewaaren. Dit is hun 

 gemeen Zout, 'twelk zy in al hun koft gebruiken, inzonderheit by 't eeten van Ta- 

 peda, waar by het fmakelyker is dan ons gemeen zout, hoewel het merkelyk naar loog 

 riekt. Men flaat de koeken in ftukken van een ei groot, en wryft daar mede de koft, Hoe'tzel- 

 die men eeten wil, zoo lang tot dat ze genoeg gezouten is : Buiten den rook kan men c»/e«Ss-' 

 dit zout niet wel bewaren, om dat het fmelt en de plaats vochtig maakt; zoo deugt ""f^'" 



r D gebruikt 



het ook niet tot inpekelen , om dat het niet fcherp genoeg is. Dit Zout is ook goet «W. 

 ■voor die den kinklioeft hebben, veroorzaakt door eenige dikke en fcherpe fluimen, die 

 in de keel fteeken en een mocilyk jeuken veroorzaken, als men zomtyts daar aan lekt > 

 waer door de fluim verdunt en het jeuken eenigzins overgaat. De dryfhouten rot dit Hethut, 

 werk dienftig krygen ze genoegzaam in de regenmaanden , wanneer geheele boomen dTt'zmt 

 ■in zee dryven in zulk eene menigte , dat ze dikwyls geheele ftranden bedekken ; in- komt ? 



J i_ • ■ • iin werd in 



-zonderhett in 't jaar 1 664,. wierden alle de ftranden van Ambon , Keram , Manipa en zee «. ep 

 Boers, die naar'tOoften leggen, met zoo zwaare en veele boomen bedekt, dat men^at»r 



V v den 



