— 110 — 



XII. — Supplique de Claude de la Baume, archevêque de Besançon, 

 à l'effet d'obtenir du pape Grégoire XIII , pour lui et les prêtres 

 de son entourage, l'absolution du concours par eux prêté à une 

 prise d'armes sanglante contre les Huguenots. 



1575 — 22 juin. 



(Glaudii Jaquot, De vita Claudii cardinalis : ms. de la 

 Bibliothèque de Besancon, fol. 15 et 16.) 



Gregorio Pontifici Maximo. 



Beatissime Pater, post pedum oscula beatorum, salutem. De 

 mendacio dicitur : nemini imquam licere, ne ad salutem quidem 

 periclitantis alicujus, quia non sunt facienda mala ut veniant 

 bona, et bonum ex intégra causa (aiunt), malum ex singulis 

 defectibus. Quare si personam non deceat quod ago, nec neces- 

 sitate, nec utilitate poterit bonum fieri. Quaedam hujusmodi res 

 me perplexum habet (Pater Sancte). Nam si quod in hac urbe 

 raea accidit, ardor animi et patriae salus fideique periclitantis 

 metus me clericum presbiterum, meque etiam episcopum in 

 arma irruere compulerunt, an potius apud me esse debuit peL'- 

 sonae decorem meae, quem orationes non arma décent, an salus 

 patriae fideique catholicae conservatio ? Quorum ratione nihil 

 potius esse ducitur conscientia3 qui me scrupulus vexât. Hic 

 est hesterna die magni fuerunt motus in hac urbe Bi^untina, et 

 valde periculosi ; valde enim diluculo in ea ad arma conclama- 

 tum fuit, urbem ab Hugonotis ex improviso esse captam voci- 

 feratum. Ego sine mora, stricto gladio, quo res maxime requi- 

 rebat, accurro. Desides et meticulosos cum auctoritate non 

 prorsus ingrata confimo, et ad praelium cohortor. Parent et 

 clerici et laïci. Utrimque pugnatum strenuè : cadunt multi, ma- 

 xime ex Hugonitis. Victoria Domini quidem anceps ; sed Dei 

 beneficio, et patronorum Ecclesia^ nostrac atque civitatis, sanc- 

 torum Ferreoli et Ferrucii, intra quorum festa res hœc perage- 

 batur, favore, tandem pro nobis capti et interfecti multi, alii 

 fuga lapsi, liberati autem periculo clerus et populus, timoré 

 schismatis civitas, et pax mexpectata tanto clarior illuxit. Haac 

 uti narravi ita facta sunt. Ego tamen hominem non occidi, nec 



