JÓZEF WITKOWSKI. 



Materyały do hypsometryi kraju. 



I. Wzniesienia nad poziom morza i spadki rzek i wód 

 w Królestwie Polskiem. 



Dane hypsometryczne, t, j. wzniesienia punktów kraju naszego nad po- 

 ziom morza, są dla szerszego ogółu dotąd bardzo mało znane. W pracach 

 najpoważniejszych nawet podawane są nieraz liczby zupełnie błędne, oparte 

 na pomiarach barometrycznych Armińskiego i Puscha z pierwszej ćwierci ze- 

 szłego wieku, które różnią się często od rzeczywistych o całe setki stóp. 



Pierwsze dokładne pomiary niwelacyjne, powstały przy tryangulacyi 

 Królestwa, dokonanej w latach 1845 — 1853 *) pod kierunkiem jenerała Ten- 

 nera i służą do dziś jako podstawowe dane dla wszelkich innych robót hypso- 

 metrycznych. 



Dokładne sprawozdanie z tych pomiarów nie zostało ogłoszono, leży do- 

 tąd w rękopiśmie w Archiwum Sztabu Jeneralnego, rezultaty tylko ostateczne 

 zostały wydane w formie katalogu. 



Od tego czasu, czy przy budowie i projektowaniu kolei żelaznych i szos, 

 czy też przy regulacyach rzek i budowie kanałów, były robione dokładno ni- 

 welacye odpowiednich linii i tras, rezultaty których zebrał i wydał w Peters- 

 l)urgu jenerał A. Tillo. 



Te dwa głównie wydawnictwa, wraz z kilkunastu innemi źródłami, 

 o których obszerniej mówimy, pozwoliły nam przedstawić w niniej.szej pracy 

 prawie kompletny rys hypsometryi wodnej Królestwa. 



•) Znalaztom ślady, że kwatermistrzowstwo jeneralne przód 1830 r. robiło ogólną 

 trj'angulacy(j i uiwelacyę kraju, lecz gdzie są oduośue sprawozdania — niewiadomo. 



Pam. Fizyogr. Tom XIX. (1) Uml 1. — 14. 



ki 



