o HI DOWIK MIKROSKOPOWEJ 

 węgla kamiennego z Dąbrowy Górniczej. 



przez 



Sfan !s/ aw a cKarczewshiego. 



Historya powstawania węgla kamiennego oddawna była przedmiotem 

 badań naukowych. Usiłowania uczonych skierowane były przedewszystkiem 

 do rozstrzygnięcia dwu zasadniczych zagadnień: 1) w jakich warunkacli 

 utworzyły się pokłady węgUi kamiennego, znacznej częstokroć miąższości 

 i rozciągłości; 2) z czego się składa węgiel. Zanim przystąpię do opisu mi- 

 kroskopowej budowy węgla kamiennego, chciałbym zapoznać czytelnika, 

 w najogólniejszych zarysach z rozwojem teoryj powstawania węgla kamien- 

 nego, Przeżyły one bowiem kilka faz. Rył czas, że wahano się nawet, czy 

 uważać węgiel jako produkt rozkładu substancyj organicznych, czy też przy- 

 pisywać mu pochodzenie mineralne „par excellence''. 



Według Agricoli (1544 r.) jest to olej skalny, przeniesiony przez wodę 

 w niziny, gdzie osadzał się warstwami i stopniowo twardniał (Boutigny). 

 W 170G roku wydana została rozprawa niewiadomego autora w której wę- 

 giel kamienny uważany jest za produkt wybuchów wulkanicznych. Minera- 

 log angielski Kirwau -) sądzi, że węgiel powstaje przez wieti'zenie skał pier- 

 wotnych (Urgebirge). Geologowie XVI i XVII w. przypuszczali, że węgiel 

 kamienny jest utworem podziemnym, który pochodzenie swe zawdzięcza dzia- 

 łalności lub szczątkom ..embryonów roślinnych''. Voigt ^) widział w nim 

 zgęszczone substancye smolne. Dopiero jednym z pierwszych uczonych, któ- 

 rzy należycie ocenili udział roślin w tworzeniu się węgla kamiennego, był 



') Besclireil)ung«n c1(m- iiltesten Verandi;nuigeii des Krdkiirjjers, wie auch der Eiit- 

 stehung der Steiukohleu iind des Basaltes durcli Yulkane. Lipsk. 1796. (Muck. Dit- 

 Chemie der Steinkohle. Lipsk, 1891, str. 136). 



Kirwan. Elements of Mineralogy, wyd. 11, 1794 — 1796. 



') Voigt. Yeistich einer Geschichte der Steinkohlen, der Braunkolileu und des 

 Torfes. Weimar, 1802. 



