o RCDOWIK MIKMOSKOPOWFJ WĘGLA KAMIENNKGO. 



5 



Znacznie więcej trudności napotkało odtworzenie wai uiik<)\v, niozbęd- 

 nvch dla na<^romadzania się materyału roślinnego w takiej ilości, aby z niego 

 potem mogły powstać pokłady węgla. Istnieje przypuszczenie, że głównem 

 siedliskiem tworzenia się węgla były płytkie błota pokryte bujną roślinno- 

 ścią. Olbrzymie lepidodendrony, sigilarye, podcięte przez wiek lub wichry, 

 padały jedne na drugie, gromadząc stosy szczątków roślinnych, które nieba- 

 wem miały się zamienić w węgiel. 



Pokłady węglowe są niby wielkiemi cmentarzyskami roślin, pogrzeba- 

 nych na tern samem miejscu, gdzie niegdyś rosły (t. zw. pochodzenie węgla 

 autochtonicznej. Na korzyść tej teoryi przemawiają liczne okazy owadów 

 lądowych (z Neuroptera, Orthoptera, Thysanura i t. p.), znalezione w utwo- 

 rach węglowych Europy zachodniej i Ameryki, siady kropel deszczowych, 

 odbicia stóp płazów lądowych i szkielety ich w dziuplach drzew kopalnych; 

 w glinach, leżących bezpośrednio pod pokładami węgla nieraz znaleźć można 

 korzenie tych samych drzew, z których składa się węgiel, co również świad- 

 czy o tem. że roślinność została pogrzebana „in situ". Wegetaeya na błotach 

 mogła ulegać przerwie przez wtargnięcie wód, ^) które pokrywały warstwy 

 roślinne osadem mineralnym, przeobrażającym się z czasem w piaskowce, 

 iłołupki, gliny. Najoczy wistszym jednak dowodem pochodzenia węgla 

 _in situ" są, jak twierdzą zwolennicy tej teoryi, stojące pnie drzewa z korze- 

 niami. ^) Sprawia to wrażenie, jakgdyby zostały one zagrzebane jeszcze za 

 życia. Fakt ten zupełnie inaczej tłumaczy Fayol ^): podług niego stojące 

 pnie wcale jeszcze nie dowodzą autochtonicznego pochodzenia węgla. Na 

 podstawie wielu doświadczeń Fayol przekonał się, że paproć (wysokości 

 1 — 2 metrów), rzucona na l)ieżącą wodę, zachowuje położenie pionowe; do- 

 sięgłszy dna dopiero po kilku dniach upada. 



Drzewa z epoki węglowej mogły być również spławiane przez rzeki 

 w takiej samej pozycyi pionowej, czemu zresztą sprzyjała ich budowa, prze- 

 ważnie o rozłożystej koronie i długim pniu. „Lasy płynące" można obserwo- 

 wać i teraz na wielkich rzekach Ameryki, kiedy podczas powodzi setki drzew 



tę wodną powłokę ziemi, nad którą panuje cisza morska. Na powierzchni oceanu uno- 

 szą się wysepki torfowe z wodorostów, ciężarem swym opuszczają się na dno i prze- 

 mieniają w węgiel. 



Drugą część rozprawy autor poświęca rozwiązaniu zagadki o Marsie. Mars jest 

 obecnie w formacyi węglowej. To, co dotychczas uważano za ląd, jest powierzchnią 

 morza, porośniętą ławicami wodorostów, łjawice przerywane są miejscami przez prądy 

 morskie. Fauna i flora raa być taka sama, jak w formacyi węglowej (?). 



') William Logan. Transactions of the geol. Society IV, 1842: proceedings III. 



-) wód oceanu — w razie wahań powierzchni ziemi; W(')d rzecznych — jeżeli błota 

 położone były w pobliżu delt (Logan, Hull i inni). 



•') Grand'Eury. Memoire sur la formation de la houille. Annales des miues, 

 serya 8, 1882. 



■*) Fayol H. Sur Torigine des troncs d'arbres fossiles perpendiculaires aux strates 

 da terrain houiller (Comptes rendus des seances de TAcademie des scionces. Par\'ż, 1879, 

 t. 89, p. 1102). 



