S. KARCZEWSKI. — 



O BUDOWIE MIKROSKOPOWKJ WĘGLA KAMIENNEGO. 23 



Z powyższej tablicy wynika, że w tworzeniu się węgla matowego naj- 

 większy udział miały zarodniki, tkanki zaś bardzo nieznaczny. Pod tym 

 względem zbliża się on do węgla kannelskiego. W typowym błyszczącym 

 naodwrót: przeważają tkanki, zarodniki ustępują na plan drugi; lub też jedne 

 i drugie znajdują się w jednakowym stosunku ilościowym. Węgiel słabo- 

 błyszczący pod względem budowy zajmuje stanowisko przejściowe od mato- 

 wego do silnie błyszczącego. Wreszcie węgiel włóknisty składa się tylko 

 z tkanek naczyniowych. 



3. Najlepiej zachowały się szczątki roślinne w tych wypadkach, kiedy 

 cieniutkie warstewki węgla (1 — 3 mm) przegradzają gęsto żyłki kalcytu w kie- 

 runku uwarstwienia lub pionowo do niego. Sprawia to wrażenie, jakgdyby 

 rozkład szczątków roślinnych był wstrzymany na wczesnem stad^aim, przez 

 o-słonięcie masy organicznej powłoką mineralną. Jako przykład służyć może 

 próba z IV podredenowskiego pokładu węgla: znajdujemy w niej niezwykłą 

 obfitość delikatnych tkanek ze szparkami, zachowan3'ch tak, że zdają się b^^ć 

 preparatami ze świeżych roślin (Tabl. III, fig. 13, 14, 16). W próbie z pokła- 

 du nadredenowskiego ^Ignacy", która posiada te same własności, co po- 

 przednio opisana, znaleść można nawet komórki z jądrami (Tabl. III, fig. 15). 



4. W węglu z Dąbrowy Górniczej nie znalazłem śladów pochodzenia 

 morskiego, znajdowane zaś w iłołupkach podredenowskich poziomy z Lin- 

 gula mytiloides Sowerby ') nie mogą jeszcze świadczyć o morskiem pocho- 

 dzeniu węgla, dowodzą tylko, że pokłady węglowe powstały w blizkości mo- 

 rza. Szczątki roślin lądowych, a nie innych wchodzą w skład węgla dą- 

 browskiego, jest więc on utworem lądowym. Sądząc z występowania w nim 

 grzybni (Tabl. III, fig. 17; pow. 580 r., patrz X ławicę Redenu) i słodko- 

 wodnych wodorostów Pila (Tabl. III, fig. 18; pow. 580 r. patrz węgiel smol- 

 ny) powstał prawdopodobnie w miejscowości błotnistej. 



5. Największy udział w tworzeniu się węgla dąbrowskiego miały zai'od- 

 niki paprociowate, podobne bai'dzo do zai'odników współczesnego Asplenium 

 diversifolium (Tabl. II, fig. 9, 10, 11). Zarodniki te znalazłem we wszyst- 

 kich próbach; niektóre gatunki węgla matowego całkowicie nawet są z nich 

 zbudowane. Materyał roślinny, z którego powstał węgiel matowy dąbrow- 

 ski, musiał podlegać głębokiemu rozkładowi, skoro ocalały tylko najodpor- 

 niejsze elementy — zai'odniki, tkanki zaś zachowały się w nieznacznej ilości. 

 Gruby pokład Rfiden w znacznej części musiał powstać z takiego właśnie ma- 

 teryału, gdyż przeważa w nim węgiel matowy. Najlepiej sądzić o tem można 

 z opisu 14-tu ławic Redenu przez p. Świeżyuskiego ^): okazuje się, że wobec 



') Stanisław Karczowsl<i. O faunie warstw podredenowsliiclr Dąbrowsliiego Za- 

 głęlłia węglowego. Pamiętnik Fizyograficzny t. XVIII, Warszawa, 1904. 



— Przyczyneli do charal^terystylii warstw podredenowsliicii w Dąljrowsliiem Za- 

 głębiu węgiowem. Ko.sinop, zeszyt V — V^II, Lwów, 1905. 



^) Fr. SwieŻ3'ńslvi Skład cliemiczny i waitość cieplikowa węgla kamiennego 

 w 14-u ławicach redea. p jkł. kopalni ., Paryż", Przegląd Techniczny 1899 r., str. 490. 



