34 DZIAŁ II. GEOLOGIA % CHEMIĄ. 



Mała ich zdolność szybkiego utleniania się na powietrzu warunkuje tak 

 długie szkodliwe działanie tych związków. 



Fakt taki powinien być nauką, jak należy być ostrożnym ze stawiarka- 

 mi i szlamem i wogóle z nawozami, zawieraj ącemi związki żelaza niższego utle- 

 nienia. Nie należy ich nigdy i^ozsiewaó na polu, nie wystawiwszy ich uprze- 

 dnio na przemarznięcie przez zimę w małych kupkach lekko okrytych ziemią, 

 bo można sobie popsuć pole nie tylko na rok, ale czasem na cały szereg lat. 

 A najlepiej należy próbkę mieszaną z wielu kupek rozsiać na niewielkiej prze- 

 strzeni, pT'zekonać się o nieszkodliwości szlamu i t. p. i dopiero wtedy śmiało 

 stosować. 



Jak widzimy z niniejszego szkicu, gleby powiatu płockiego są z małemi 

 wyjątkami (prócz gleb piaszczystych) glebami o charakterze wybitnym bieli- 

 cowatym, przeważnie typu nadrzecznego, jaki spotykamy najczęściej w pobli- 

 żu wielkich zlewisk. 



Mapek (fotograficznych odbitek z map pomiarowych) gleboznaw- 

 czych majątków powyższych, zrobionych przeze mnie, jako też wszystkich in- 

 nych spostrzeżeń i kompletnych profilów wszystkich otworów świdrowych 

 nie podaję, pierwszych dla tego, że nakreślono zostały przed ustaleniem ty- 

 pów gleb Królestwa Polskiego^), drugich dla powodów na początku niniej- 

 szego przyczynku wskazanych. 



Gleby powiatu Rypińskiego. 



Grleby powiatu rypińskiego bardziej rzeczowo i szczegółowo opiszę 

 i scharakteryzuję na podstawie materyałów zebranych w r. 1905, znacznie 

 kompletniej szych od niniejszych, w tej chwili jednak nie całkowicie opraco- 

 wanych, obecnie podaję z krótką charakterystyką rozbiory gleb, jako wyni- 

 ki badań w r. 1903 majątków: Dulska, Frankowa i Sokołowa. 



Gleby pomienione leżą w okolicach Dobrzynia nad Drwęcą, stanowiącą 

 granicę z państwem pruskiem. Miejscowość falista przedstawia typowe po- 

 jezierze, nie wiele naogół różniące się od niektórych części pojezierza gub. 

 suwalskiej, a prawie niczem od pojezierza z okolic Grajewa, innego jednak 

 typu od pojezierza Kujaw. 



Głównym zasadniczym utworem jest glina czerwona piaszczysta, prze- 

 puszczalna, przez wietrzenie (wietrzeje łatwo) dająca wiele krzemionki, zawie- 

 rająca duże ilości żelaza i nieznaczne ilości węglanu wapnia. 



Zasadniczy ten utwór zależnie od konfiguracyi gruntu leży bądź w pod- 

 glebiu, bądź wychodzi na powierzchnię. Na polach mniej równcyh tworzy 

 on jakby czerwone plamy na białem tle bielic. Ponieważ zawiera pewne ilości 



') Po ostatecznein ustaleniu typów pjlel) krajowych ina])ki te po poprawieniu 

 wydane będą. 



