38 



DZTAŁ ri. — GEOLOGIA Z CHEMIĄ. 



dolinie Jurca przedstawiony na załączonym schemacie (był to świeży prze- 

 kop ułatwiający zjazd). 



Najwyższa warstwa jest drobną bielicą, to znaczy drobniutkim pyłem 

 krzemionkowym z pewną ilością próchnicy. Stanowi ona glebę. Podglebie 

 mało różni się od pyłeczkowatej gleby. Na przekroju widać doskonale war- 

 stwy. Im niżej tem warstwy te, choć złożone każda z jednakowej wielkości 

 ziarn, bardziej różnić się będą grubością ziarn poszczególnych warstw. 

 Im głębiej leżą warstwy, tem grubsze ziarna je tworzą. 



Aż dopiero na samem dnie przekopu napotykamy na żwir. 



Tu dopiero widać, jak powstać mogła bielica nadrzeczna. W razie prze- 

 pełnienia koryt rzecznych dla tych lub innych powodów siła prądu stacza- 

 jących się wód coraz bardziej słabła i ostatecznym wyrazem tego osłabnięcia 

 był lub mógł być taki układ warstw, jak powyżej przytoczony. 



Hypoteza powyższa tłumaczy zarazem i fakt, skąd w bielicy nadrzecz- 

 nej wziął się „bruk" pomiędzy warstwą bielicy, a gliną podłoża. 



Wyobraźmy sobie, że po czerwonej glinie (glinie zwałowej a więc za- 

 wierającej i kamienie i miał i glinę nio sortowane i nie warstwowane) płynie 

 szybko woda staczająca się do rzeki. AVówczas wypłócze ona wszystkie czę- 

 ści drobniejsze i pozostaną tylko kamienie lub w razie mniejszego prądu — żwir. 

 Naraz odpływ zatamowuje się. Szybkość wody się zmniejsza. Wówczas rozpo- 

 czyna się osiadanie rozmąconj^ch i uniesionych przez wodę cząsteczek. Są one 

 ł)ardzo drobne, jest to pył piaskowy, a jeszcze drobniejsze trudno osiadające 

 cząsteczki gliny właściwej spływają dalej do rzecznego koryta. Tem się też 

 tłumaczy tak mała zawartość gliny właściwej w bielicach tego typu i brak 

 zwięzłości, tem też tłumaczy się i brak wapna wyługowanego przez płynące 

 wody. 



Do jakiego stopnia dokładnie woda w naturze może rozsortować glinę, 

 widzimy z analizy mechanicznej warstwy piasku wziętej bezpośrednio pod 



') Bruk jest to warstwa bezpośrednio iia czerwonej gliuie podłoża, a pod pod- 

 glebiem, jakby równo na jednym poziomie ułożona. W glebie i podglebiu kamieni 

 niema. 



