S. MIKLASZEWSKI. — 



GLEBY TYPOWE POWIATU CIECHANOWSKIKGO 



49 



ornych. Szczególnie zaznacza .się to w Pałukach, w miejscowościach przed- 

 stawiających równie dość silnie pochyłe. Piasek w Kołaczkowie (w miejscu, 

 gdzie stoi wiatrak) jest nieco inny, głębszy, tworzy podłużny pagórek z licz- 

 nemi gniazdami żwiru w miejscach najwyżej położonych,' którego w piaskach 

 poprzednio wzmiankowanych niema. 



Pomimo bardzo licznych wierceń i dokładnej znajomości terenu, czego 

 dowodem są chociażby mapki gleboznawcze (folwarków wymienionych 

 w notatce pierwszej, oraz niewymienionych Rąbierza, Janowiąt i Wierzbo- 

 wa), wykonane w okresie trzyletnim, nie mogę o glebach tych powiedzieć nic 

 zupełnie określonego. 



Wynika to nietyle z różnorodności terenu i jego trudności do badań, 

 ile raczej z typu gleb w tej miejscowości spotykanych. 



Gleby te należą do typu glin (przeważnie ciężkich). Typ ten sam przez 

 się jest bodaj najmniej określony ze wszystkich typów rolniczych gleb. Poję- 

 ty tak, jak go pojmują praktycy, obejmuje co najmniej ^/^ gleb Królestwa 

 Polskiego, należą bowiem doń i loss i bielica (zupełnie według mojego zda- 

 nia nic z nim wspólnego nie mające), oraz rędziny i borowiny (jako gliny wa- 

 pienne), które poniekąd możnaby do kategoryi gleb gliniastych zaliczyć, ale 

 niema żadnej potrzeby wobec ich wybitnie wapiennego charakteru daleko 

 lepiej tłumaczącego ich właściwości. 



Typ ten, nawet po usunięciu zeń glin formacyj starszych, które są bar- 

 dziej dla badacza zrozumiałe, posiadają bowiem częstokroć cechy im tylko 

 właściwe, a więc typ glin rozważany w granicach tylko formacyi lodowco- 

 wej przedstawia do zoryentowania się w sobie trudności niemało. Przyjmu- 

 jąc za zasadę, że gliną (glebą) nazywamy utwór zawierający znaczne ilości 

 gliny właściwej (koloidalnej) nadającej mu zwięzłość, plastyczność i mniejszą 

 lub większą nieprzepuszczalność, to tern samem typu gleby jeszcze nie usta- 

 limy. Prawda, że na zasadzie tego określenia, każdy z łatwością odróżni gli- 

 nę od innych utworów niegliniastych, ale w pojęciu „gleba gliniasta" nie tkwi 

 odpowiedź, jakim ona jest warsztatem rolniczym. Bo czyż mogą mieć je- 

 dnakowe własności rolnicze gliny (i to niewątpliwe), które części < 0,01 mm 

 średnicy zawierają w granicach od jakich 10^ do dO% ^). Samo nawet przy- 

 puszczenie czegoś podobnego byłoby śmiesznem. 



Dlatego też typ „gliny" należy podzielić ua grupy o podobnych cechach 

 od innych grup je wyróżniających. Niestety w chwili obecnej nic zrobić nie 

 można, prócz podziału wziętego z praktyki na gliny (lżejsze) i iły (cięższe), co 

 zresztą zagadnienia nie rozstrzyga, dla tego też uznać musimy, że dotychczas 

 pod względem gleboznawczym określenie „gliny" wyraża bardzo niewiele 

 i ma charakter nieokreślony. 



Ze względów powyższych utrzymałem dla tych gleb nazwy miejscowe 

 nie zupełnie wyrażające to, cobym chciał wyrazić, do czasu stworzenia ra- 

 cyonalnego podziału gleb gliniastych. 



ij Obacz tablicę z JS&J>fi- od 19 48 i I — 

 oraz załączona J^feM od 50 - G9 włącznie. 

 Pam. Fizyogr. — T. XIX. 



X w poprzednim tomie Pam. Fizj^ogr. 



Dział U. - 7. 



