50 



DZIAŁ II. — GEOLOGIA Z CHEMIĄ. 



Już W poprzedniej notatce wspomniałem o wielkiej nieprzepuszczalno- 

 ści tych gleb niezmiernie ciężkich. 



Rolnicy praktycy nie zawsze przepuszczalność lub nieprzepuszczalność 

 gleby racyonalnie oceniają. Zazwyczaj przy kopaniu uważają za najbardziej 

 nieprzepuszczalną tę glebę, w której jaknajpłyciej jaknajwięcej wody się za- 

 wiera. Otóż mniemanie to jest najczęściej błędnem, rzecz ta świadczy bowiem 



nizkiem położeniu gleby, o blizkim powierzchni poziomie wód gruntowych 



1 jednocześnie o przepuszczalności warstw powierzchownych gleby. 



Badania gleb opinogórskich znakomicie poglądy podobne prostują 

 i ilustrują. 



Wskutek wielkiej gleb tych nieprzepuszczalności w miejscach, gdzie są 

 gliny cięższe, świder nawet po długotrwałych deszczach po przejściu błot- 

 nistej gleby (nawet tam, gdzie wstawiamy go do wody stojącej na powierz- 

 chni gleby) i zaledwie wilgotnego podglebia, w podłożu natrafia na zeschnię- 

 tą tłustą glinę tak suchą i twardą, jak skała. Im głębiej, tem glina ta jest 

 suchsza. Spotykamy tu więc zjawisko wręcz odwrotne i niezgodne z roz- 

 powszechnionem mniemaniem, że im bardziej gleba w głębi przepojona wodą, 

 tem bardziej jest z natury nieprzepuszczalna. 



Można z pewną cechą prawdopodobieństwa powiedzieć, że niektóre iły 

 cięższe w dobrach opinogórskich już na głębokości 100 cm (niektóre nawet na 

 50 cm) prawie nigdy wilgotne nie bywają, bo wilgoć opadów atmosferycz- 

 nych dojść do nich nie może. Gleby takie bez spadków zachowują się (co 

 jest zupełnie naturalnem), bądź jak gleby zamokre (na powierzchni), co by- 

 wa w czasie deszczów, bądź też bajecznie się zsychają i są stanowczo zasuche, 

 wskutek braku opadów atmosferycznych w czasie suszy. W glebach prze- 

 puszczalnych, lecz posiadających budowę kapilarną, brakowi wilgoci warstw 

 powierzchownych zaradza częściowo przynajmniej podsiąkanie z warstw 

 głębszych (co widzimy w lossach głębokich, którym nie szkodzą nieraz dłu- 

 gotrwałe nawet susze); w danym przypadku kapilarność istnieje, ale niema 

 co podsiąknąć wskutek niezmiernej suchości podłoża. 



Poziom wód zaskórnych i gruntowych leży w glebach tych bardzo głę- 

 boko, o czem świadczy w wielu miejsach wyższych brak studzien i to właśnie 

 na terenach cięższych. Studnie leżą przeważnie w pasach piasków wodono- 

 śnych zrzadka przerzynających gliny. Poza temi pasami wody niema, chy- 

 ba stojąca na powierzchni. 



Te złe własności fizyczne, wypływające ze złego rozdziału opadów atmo- 

 sferycznych, tylko spływających do miejsc niższych lub też wysychających 

 na miejscu, są jedyną, ale też i poważną wadą tych gleb, skądinąd posiadają- 

 cych wiele cech dodatnich. 



Można twierdzić z zupełnem prawdopodobieństwem, że na terenie całe- 

 go Królestwa Polskiego niema gleb tak bogatych pod względem mineralo- 

 gicznym i chemicznym, jak pomienione. 



W tych miejscach, gdzie gliny te są bardzo ciężkie i suche w podłożu, 

 drenowanie, zdaniem mojem, wywrze swój wpływ zbawienny i zmieni wła- 



