Wahania indywidualne jaj gawrona 



(Corvus frugfilegrus L.), 



zebranych w Wilanowie pod Warszawą w icwietniu r. 1906, 



Szkic biometryczny. 



'podał Jan Tur. 



Asystent Uniw. w Warszawie. 



Rozprawa niniejsza powstała drogą uboczną. Głównym celem, dla któ- 

 rego od r. 1899 zbierałem jaja gawrona (Corvus frugilegus L.), były badania 

 czysto embryologiczne, w których miałem na względzie przedewszystkiem 

 wczesne fazy rozwojowe — od stadyum blastodermy jaja świeżo zniesionego, 

 aż do powstania pola naczyniowego (area vasculosa). W r. 1899 przeprowa- 

 dziłem pierwsze badania, których wyniki zestawiłem w rozprawie, nagrodzo- 

 nej przez wydział przyrodniczy Uniw. w Warsz. medalem złotym — lecz do- 

 tychczas nie ogłosiłem ich in extenso a to ze względu na wyniki prowa- 

 dzonych jednocześnie badań nad wahaniami indywidualnemi w rozwoju kur- 

 częcia i perlicy. Wyniki prac porównawczych nad embryogenią ptaków do- 

 prowadziły mnie do przeświadczenia o konieczności możliwie najszersze- 

 go uwzględniania zboczeń indywidualnych^) zarodków i przeto posta- 

 nowiłem opracować monografię rozwoju gawrona nie schematycznie, t.j. ogra- 

 niczając się do opisu poszczególnych zarodków, mających przedstawiać rze- 

 komo idące po sobie „stadya", lecz — biometrycznie (embryometrycznie), t. j. 

 opracowując zapomocą pomiarów wahania osobników u znacznej ilości zarod- 

 ków dla każdego z okresów rozwojowych. Metoda taka wymaga, oczywi- 

 ście, nagromadzenia olbrzymiego materyału. To też w r. 1900 i 1901 zebra- 

 łem w parku pod Wilanowem, w t. zw. „Morysinku" kilkaset jaj gawronich, 

 lecz i ten materyał nie wystarczył mi jeszcze dla wyjaśnienia pewnych szcze- 

 gółów, które w dziwnie zmienny sposób przedstawiają się w rozwoju gawro- 



') Streszczenie moich ówczesnych poszukiwań nad embryogenią gawrona zako- 

 munikowałem na posiedzeniu sekcyi przyiodniczej T. O. W. (posiedź, z dnia 21 gru- 

 dnia 1899 r.— por. „Wszechświat" z r. 1900, Ni 2, str. 31).- 



■'') Por. mój artykuł p. t. „Indywidualność rozwojowa — uwagi krytyczne nad me- 

 todyką embryologii". „Wszechświat", 1903, JsTaiNa 49 i 50, a także rozprawę: „Etudes sur 

 la correlation embryonnaire". Buli. de la Societe Philomathiąue, 1905, Nr 2. 



