58 DZIAŁ III. — BOTANIKA I ZOOLOCilA. 



wspomnianej wypukłości — wgłębienie, wypełnione całkowicie mocno czar- 

 nem skupieniem barwnika. Skąd barwnik mógł się wziąć we wnętrzu sko- 

 rupy — to, oczj^wiście, zrozumieć nader trudno. 



W tablicy I zaznaczyłem sposób rozmieszczenia barwnika ciemnego na 

 powierzchni skorupy. Już nawet w razie nader powierzchownego przeglądania 

 większej ilości jaj ga wronich z łatwością zauważyć można, że barwnik 

 ciemn}' względnie rzadko rozmieszczony In-wa jednodajnie na całej po- 

 wierzchni skorupy, przeważnie zaś skupienia jego znaczniejsze występują bądź 

 na tępym (częściej, por. tab. fotogr. 19 — h i 32 — a), bądź — rzadziej— na ostrym 

 jej końcu. Oczywiście w przypadku pierwszym czynność wydzielnicza wy- 

 twarzającej barwnik okolic}-- jajowodu wzmaga się w końcu przechodzeniu 

 jajka przez tę okolicę, w drugim zaś — w początku. W zbadanych 206 przy- 

 padkach rozmieszczenie barwnika jednostajne występuje 77 razy (37,38%), 

 przewaga jego na końcu tępym — 89 razy ('43,20%), na ostrym zaś — 40 razy 

 (19,42;%). Co dotyczę związku tego lub owego typu rozmieszczenia barwni- 

 ka — z właściwością danej samicy, t. j. stałością występowania takiej lub 

 innej postaci rozmieszczenia barwnika w jajach z jednego gniazda, to na za- 

 sadzie tablicy I. uwzględniając gniazda, zawierające co najmniej po 3 jajka — 

 skłaniałbym się do przypuszczenia, że związek ten jest nader luźny: na 41 

 gniazd zaledwie w 21 typ rozmieszczenia jest ten sam u wszystkich jaj 

 z danego gniazda, w pozostałych zaś znajdujemy" jaja o typie mieszanym 

 Tak samo z tabl. III możemj^ wnioskować, że związek pomiędzy kolejnością 

 składania jaj a ich ubarwieniem ustalić się nie daje, przynajmniej na zasa- 

 dzie tak szczupłego jak mój materyału. 



Niewątpliwie różne postaci ubarwienia jaj zależą od całego szeregu zło- 

 żonych czynników. W każdym razie wskazówek bardzo w tej mierze cen- 

 nych dostarczyćby mogły systematyczne badania histologiczne budowy ścian 

 jajowodu, przeprowadzone na możliwie obfitym materyale. 



W miejscu tem złożyć muszę serdeczne podziękowanie p. Wacławowi 

 Rostkowskiemu, stud. przyr., za uprzejmą pomoc w zbieraniu materyału. 



Warszawa, 28 V 1906. Pracownia Zootoniiczna Uniwersytetu. 



