M. WAWRZRNIECKI. — 



1'KZEGLĄD ZNALKZISK ARCHEOLOGICZNYCH. 



kowo opracował uczony krakowski, archeolog, prof. dr. Włodzimierz Deme- 

 trykiewicz w pracy: „Przedhistoryczna ceramika z półksiężycowemi uchami 

 (ansa-lunata vel cornuta) w Polsce". Kraków 1901, nakład Towarzystwa Nu- 

 mizmatycznego. 



W pracy tej uczony archeolog zestawia wszystkie podobnego typu wy- 

 kopaliska na ziemiach Polski. Z niej dowiadujemy się, że pole ,,Zachoinie" 

 zawiera w sobie ostatki tak zwanych ,,jam mieszkalnych", jamy te prawdopo- 

 dobnie miały część górną z chrustu plecioną i gliną wylepioną; część dolna 

 w kształcie kociołków o średnicy 1,5 do 3 m, a głębokości od 1 do 3 »?, wy- 

 pełniona śladami ognisk i skorupami rozbitych naczyń, oraz szczątkami na- 

 rzędzi kościanych i kamiennych, słowem odpadków gospodarskich. Zesta- 

 wiwszy następnie dobytą ceramikę typu ansa-lunata (jedyną do 1901 r. zna- 

 lezioną na polach Królestwa Kongresowego), ze znaleziskami tego typu, jak: 

 czarka cmentarzyska w Zaleszanach, dzban z Karniowa, dzban z Zastowa, na 

 str. 24 tak pracę swoję kończy: ,,W szczupłych ramach niniejszej pracy, któ- 

 rej głównym celem było zapoznanie świata naukowego z istnieniem w Polsce 

 szeregu okazów ceramiki przedhistorycznej, typu ,, ansa-lunata" i rozpatrzenie 

 umiejętne ich tła wykopaliskowego, nie mogę zapuszczać się w szczegółową 

 analizę i krytykę wspomnianych zapatrywań, wini enem jednak zaznaczyć, że 

 hypotezy o związku kultury t. zw. terramar Italskich z krajami oddalonemi 

 na północy, uważać trzeba w dzisiejszym stanie nauki conajmniej za przed- 

 wczesne". 



Materyał wykopaliskowy, jaki mamy w tym względzie do dyspozycyi, 

 jest jeszcze stanowczo zamały i zaskąpy, nietylko w samej Polsce, ale i w in- 

 nych krajach, a nasuwające się wątpliwości zawielkie i zbyt skomplikowane, 

 aby można myśleć o zadowalającem wyjaśnieniu rzeczy i rozwiązaniu podo- 

 bnego zagadnienia. 



Możemy jednak już dziś rozróżnić we wspomnianym materyale następu- 

 jące grupy zabytków, odmienne od siebie pod względem terytoryalnego roz- 

 szerzenia i kształtu naczyń typu ,,ansa lunata", a mianowicie: 

 I. Grupę, obejmującą zabytki Italskie, z Istryi i Bośni. 



II. Grupę węgierską. 

 III. Grupę czeską. 



Na pytanie, w jakim stosunku genetycznym zostają do siebie powyższe 

 grupy, niepodobna dziś jeszcze dać należytej odpowiedzi. Możemy jedynie 

 zaznaczyć, że w polskim szeregu naczyń typu ,,ansa lunata" grupa starsza, 

 mająca cechy zjawiska pierwotnego, t. zw. Lelowicko — Krakowska, nie nosi 

 na sobie, wbrew wszelkiemu oczekiwaniu, żadnych śladów bliższego powino- 

 wactwa z grupą węgiei-ską, lecz owszem całem swojem tłem wykopaliskowem, 

 zdaje się dowodzić związku z północą i zachodem. 



Z powyżej przytoczonego, doniosłość wykopaliska na polu Zaclioinie 

 jasno się przedstawia, kto zaś chce głębiej kwestye te zbadać i pojąć stano- 

 wisko zajęte przez dr. Wł. Demetrykiewicza, temu wskazać mogę dzieło prof. 

 Lubora Niderle: „Slovanske Staroźitnosti", gdzio ten uczony rozbiera wyko- 



Pam. Fizyogr. — T. XIX. Dział IV. — 12. 



