8 



DZIAŁ II. — GEOLOGIA Z CHEMIĄ. 



Cały obszar zbadany podzielić możemy pod względem hydrograficznym 

 na dwie części, które należą do zlewisk różnych rzek i posiadają różne cechy 

 hydrograficzne. Część wschodnia należy do zlewiska Wisły, zachodnia — do 

 zlewiska Warty, respective Odry. Dział wodny tych zlewisk tworzy punkt 

 najwyższy całego obszaru; leży on przeto na 124 w. drogi żelaznej Warszaw - 

 sko-Kaliskiej , na wysokości 212 m. O cztery wiorsty na północo-wschód pły- 

 nie Bzura, która wpada do Wisły, a o pięć wiorst na południo-zachód — Łód- 

 ka, należąca do systemu Odry. 



Właściwie główną arteryę stoku wód z całego obszaru, stanowi wielka 

 dolina Warszawsko-Berlińska, która się zaczyna koło Wyszogrodu nad Wi- 

 słą i stąd ciągnie się na zachód przez Łowicz, Łęczycę, Koło i Konin. W doli- 

 nie tej płynie obecnie Bzura od Łęczycy na wschód, o 6 lub 7 zaś wiorst dalej 

 ku zachodowi wpada do niej jeden z dopływów Neru, dalej Ner, a wreszcie 

 i Warta. 



Jak z zarysu orograficznego widać, do zlewiska Bzury należy od War- 

 szawy do Domaniewic miejscowość zupełnie równa; dopiero najbardziej za- 

 chodnia część staje się wyższą i wzgórzystą, lecz również prawidłowo obniża 

 się ku północy. Skutkiem takiego ukształtowania powierzchni, zlewisko Bzu- 

 ry drenują liczne drobne rzeki, prawie pozbawione dopływów, które kierują 

 się wszystkie równolegle ku północy, do wielkiej doliny Warszawsko-Berliń- 

 skiej. Doliny tych rzek leżą blizko jedna od drugiej, wszystkie są płytkie, 

 a działy wodne między niemi prawie niedostrzeżone. 



Odwadniający system w zachodniej części zlewiska Bzury jest nieco bar- 

 dziej skomplikowany wobec większego rozczłonkowania powierzchni. Mniej 

 jest rzek, któreby dochodziły do doliny Warszawsko-Berlińskiej, natomiast 

 posiadają one liczniejsze dopływy, doliny są głębsze, bieg rzek mniej prawi- 

 dłowy; częstokroć odchylają się one od zasadniczego kierunku północnego. 

 Na przestrzeni 50 wiorst od Domaniewic do Zgierza zaledwie trzy rzeki: Mro- 

 ga, Moszczanica i Bzura dosięgają doliny Warszawsko-Berlińskiej. 



Charakter hydrograficzny obszaru, na zachód od Zgierza położonego, 

 a należącego do zlewiska Warty, choć takiż w zasadzie, gdyż wszystkie wo- 

 dy dążą do doliny Warszawsko-Berlińskiej, inny jest jednak w szczegółach. 

 Wobec bardziej złożonego i mniej prawidłowego ukształtowania powierzchni, 

 wszystkie wody na przestrzeni 120 wiorst spływają do trzech koryt głów- 

 nych, do Neru, Warty i Prosny, które mniej więcej prawidłowo dążą na pół- 

 noc, ku dolinie Warszawsko-Berlińskiej. Do tych trzech koryt spływają wszyst- 

 kie wody powierzchniowe w postaci licznych dopływów, które płyną niepra- 

 widłowo i we wszelkich kierunkach. 



Grrabia np. aż do Łaska płynie na północo-zachód, tu zaś skręca raptow- 

 nie na południo-zachód i dąży w tym kierunku aż do ujścia swego do Widaw- 

 ki około m. Widawy. 



Doliny większych przynajmniej rzek w zlewisku Warty są głębokie i wy- 

 raźne. 



