.1. I.KWI ŃSK r. — SPHAWOZDAS l K 7. MA DAŃ ( 1EOLOGK ZN V( 1 1 . 



I 1 



Późniejsze badania Puscha nie zmieniły jego poglądu na geologię opisy- 

 wanego obszaru. Ciekawe są tylko dane co do otworu świdrowego w Warsza- 

 wie 1 ), który „do głębokości 500 stóp, oprócz wierzchnich niegrubych napły- 

 wów rzecznych, przeciął tylko bardzo tłustą ciemno-niebieskawo szarą glinę, 

 niekiedy pstro marniurkowaną i nie dosięgnął spodziewanego wapienia juraj- 

 skiego. Jeżeli glina ta należ}' jeszcze do tak zwanego Dihmuni. to ów otwór 

 świdrowy wykazał, jak głęboko powierzchnia płaszczyzny między pasmem pru- 

 skiem a górami Sandomierskiemu przed utworzeniem mas napływowych była 

 zaklęśnięta i że grubość tych mas odłożonych tutaj, jest znaczniejsza niż na 

 płaszczyźnie brandeburskiej " 



Nieco dalej Pasch mniema, że „wapień jurajski prawdopodobnie tworzy 

 bez przerwy podkład napływów od dolnej Pilicy do Ciechocinka," lecz za- 

 znacza zarazem, że „od Inowłodza i Tomaszowa nad Pilicą ku PnZ w kie- 

 runku ku Łęczycy, szczególniej spodziewał się nowego wynurzenia wapienia 

 jurajskiego, jednakże nie znalazł go nigdzie. Tylko bardzo silne kryształowo- 

 jasne źródła łódzkie, zupełnie podobne do bijących nad Pilicą i gdzieindziej 

 z wapienia jurajskiego, pozwalają się go i tutaj spodziewać w niewielkiej głę- 

 bokości" '-). 



Oto wszystkie wskazówki Puscha, dotyczące zbadanego przeze mnie ob- 

 szaru; dorywcze w ogólności, stają się one zupełnie niejasnemi co do utwo- 

 rów trzeciorzędowych Warszawy, które Pusch do diluvium zalicza, i co do 

 utworów starszych, stanowiących podkład północnej Polski. Zupełnie słusz- 

 nie Pusch zaznacza w „Greognostische Beschreibung" szerokie rozprzestrze- 

 nienie osadów kredowych, natomiast zarówno w późniejszych „Nowych prz}'- 

 czynkach", jak w ..Rysie geognostycznym" przypuszcza, że „napływy" spo- 

 czywają na jurze, i spodziewa się utworów jarskich pod Łodzią i Warszawą. 



Po Puschu nie znajdujemy w literaturze żadnych wiadomości o bada- 

 nym obszarze aż do roku 1877, kiedy J. Hempel w niewielkiej broszurce o po- 

 szukiwaniach soli w Królestwie Polskiem 3 ), dzieli je na podstawie literatury 

 na szereg niecek synklinalnych (zagłębi), poprzedzielanych siodłami. 



Pas przeze mnie zbadany zaczyna się w Warszawie, według Hempla. 

 w „zagłębiu wschodniem." przechodzi koło Łodzi i Brzezin przez siodło z wa- 

 pieni jurskich, które oddziela zagłębie wschodnie od środkowego, między Sie- 

 radzem zaś a Kaliszem— przez drugie pasmo jurskie, które tworzy granicę 

 „środkowego" i „zachodniego" zagłębi. 



Prawdopodobnie na tych samych danych literatury, czyli na dziele Pu- 

 scha, oparł Jentsch 4 ) swój szkic rozprzestrzenienia utworów starszych w pół- 

 nocnej części Królestwa. Na mapie dołączonej do tego szkicu, obszar, przez 

 utwory kredowe zajęty, ciągnie się pasem z północy aż do wychodni jury ko- 



') Nowe przyczynki i t. d., str. 131 Przekrój otworu podaję w dodatku do roz- 

 prawy niniejszej. 



2 ) Ibid, str. 132 i 131. 



- 1 ) Jan Hempel. Uwagi co do poszukiwania soli kamiennej i t. d. 1877. 

 4 ) A. Jentsch. Der tiefere Untergrund des norddeutsch. Flachlandes. 1881. 



