12 



DZIAŁ II. — GEOLOGIA Z CHEMIĄ. 



ło Burzenina nad Wartą. Zupełnie bezpodstawnie i błędnie wykazana jest 

 obecność tryasu koło Tomaszowa i na północ odeń aż do Łodzi, błędnie 

 jest również podany pas jury, który ma się rozpościerać mniej więcej aż do 

 Łowicza. 



Znacznie później prof. Siemiradzki powtórzył przypuszczenie co do 

 istnienia pasma jurskiego od Tomaszowa poprzez Łódź ku Ciechocinkowi 1 ), 

 jako dowód zaś przytoczył zdanie Puscha o dobrej wodzie w Łodzi. 



W r. 1889 prof. Siemiradzki, któremu winniśmy szczegółowe opracowa- 

 nie zachodniej części badanego obszaru, ogłosił sprawozdanie z badań geolo- 

 gicznych w dorzeczu Warty i Prosny 2 ), podając pierwsze szczegółowe obser- 

 wacye co do tej miejscowości, szczególnie obszerne i dokładne co do jury. 

 Prof. Siemiradzki zaznacza na mapie, według Puscha, szare gliny środkowo- 

 jurskie koło Wieruszowa, Grabowa i Kuźnicy Grabowskiej, wapienie jurskie 

 koło Unikowa, w pobliżu Złoczewa, choć wychodni tych osobiście nie zna- 

 lazł, podaje wychodnie wapienia jurskiego koło Trojanowa i Szałego pod Ka- 

 liszem, wzmiankuje wreszcie sztuczne obnażenia wapieni kimerydzkich koło 

 Wielkiej Wsi, Brzykowa, Jarocic i Majaczewic, koło Ruszkowa i Barszewa 

 w powiecie Sieradzkim. 



W wymienionych powyżej miejscowościach występuje biały wapień lub 

 margiel z obfitą, lecz przez prof. Siemiradzkiego nie przytoczoną fauną, od- 

 powiadającą facyi miaryowej kimerydżu dolnego, koło Burzenina zaś znaj- 

 dują się najwyższe pokłady piętra kimerydzkiego, prawie wyłącznie z Exo- 

 gyra vir gul a złożone. 



Niedaleko od tych wychodni jury, od Strumian przez Dąbrowę do Zbo- 

 rowa, pix)f. Siemiradzki dostrzegł szereg wzgórz, składających się z „szarej 

 i plastycznej gliny z lignitem i rudą żelazną," równoległej, zdaniem jego, gli- 

 nom wirgatowym z Tomaszowa nad Pilicą. 



Prof. Siemiradzki mówi niewiele o utworach dyluwialnych: na północ 

 od Wielunia do Sieradza i Kalisza miejscowość pokrywają warstwowane pia- 

 ski międzylodowcowe, koło Sieradza występuje górny margiel z głazami na- 

 rzutowemi, nizkie zaś doliny koło Kalisza, Złoczewa, Błaszek wyścieła dolny 

 margiel lodowcowy. Utwory alluwialne, w postaci piasków, zajmują dolinę 

 poprzeczną na południe od Złoczewa i stanowią ,, osady najstarszego koryta 

 Wisły, która podczas drugiego okresu lodowcowego, zatamowana pod Puła- 

 wami, skierowała się przez koryto Pilicy i jej dopływu Luciąży do koryta 

 Widawki i Warty." 3 ). 



Prof. Siemiradzki dopełnił wskazówki powyższe w małej notatce, za- 

 mieszczonej we „Wszechświecie" w r. 1890 ł ), wskazując szersze rozprze- 

 strzenianie utworów kimerydzkich na południu, jeszcze bardziej zaś w spisie 



') J. Siemiradzki. O zjawiskach dyslokacyjnych w Polsce. 1889. 



u ) J. Siemiradzki. Sprawozd. z badań geolog, w gub. Piotrków, i t. d. 1889. 



3 ) J. Siemiradzki. Sprawozd. z badań w gub. Piotrk., str. 9. 



* i J- Siemiradzki. O warunkach geolog, między Wartą a Prosną. 1890. 



