72 



DZIAŁ EL — GEOLOGIA Z CHEMIĄ. 



Zebrałem nieco faktów, które wykazują bardzo szerokie rozprzestrzenie- 

 nie utworów kredowych wzdłuż linii badanej, stwierdzonem zostało ich istnie- 

 nie od Warszawy do Radliczyc, na przestrzeni 215 wiorst, na wschód zaś od 

 Radliczyc aż do pruskiej granicy, na przestrzeni wiorst 20 problematycznem 

 jest dotychczas istnienie formacyi kredowej. 



W jednym tylko punkcie, koło przystanku Dobrań, utwory kredowe 

 wynurzają się na powierzchnię na wyniesieniu 180 m nad poziomem Bałty- 

 ku, we wszystkich zaś innych miejscowościach tylko otwory świdrowe stwier- 

 dziły ich istnienie. 



W dwu piętrach wykształcone są utwory kredowe regionu opisywanego, 

 analogicznie z wszystkiemi wychodniamiod Krakowa poczynając wzdłuż zacho- 

 dniego zbocza wyżyny środkowo-polskiej: dolne pokłady, odpowiadające ce- 

 nomanowi i turonowi składają się z szeregu piaskowców, glin i margli pia- 

 szczystych, a górne — z szeregu szarych i białych margli wieku senońskiego. 

 Starszych poziomów kredy w Polsce brak zupełny. 



PIĘTRA CENOMAŃSKIE i TUROŃSK1E Cr,. 



Tylko w jednem miejscu, a mianowicie w otworze świdrowym w fabry- 

 ce Tow. Akc. J. K. Poznański w Łodzi, na 685 m głębokim, znaleziono pokła- 

 dy do piętr powyższych należące. 



Otwór ten od 536,9 do 685,11 m przewiercił na 148,21 m grubą seryę 

 utworów piaszczysto-gliniastych, leżącą o 342 m poniżej poziomu morza Bał- 

 tyckiego. Górne pokłady (A r »J\? 65 — 68 przekroju) tych utworów składają się 

 z ciemno-szarych margli mocno piaszczystych z domieszką cząstek węglo- 

 wych, uwarstwionych naprzemian z czarnemi łupkowatemi glinami bitumicz- 

 nemi, i z czarnemi piaskowcami, gliniastemi i marglowatemi. Całkowita gru- 

 bość tych warstw piaszczysto-gliniastych wynosi 25,61 w. Pod niemi leży 

 szereg piaskowców drobno i gruboziarnistych, przeważnie jasnych, niekiedy 

 gliniastych, zawierających bardzo liczne ziarna zielonego glaukonitu i czarnego 

 1 idy tu; grubość tych pokładów wynosi 111,4 m. Pod pokładami piaszczystemi 

 leżą znowu czarne łupkowate gliny mikowe, zawierające podrzędne warstewki 

 białego piasku i liczne skupienia pirytu: wiercenie przeszło przez 12,9 m tych 

 glin, lecz nie doszło do ich podkładu. 



Choć warstwy piaszczyste żadnych skamieniałości nie zawierają, wszak- 

 że wiek ich z pewnością może być ustalony zapomocą porównania z wycho- 

 dniami tychże skał koło Tomaszowa nad Pilicą, które opisał A. Michalski ! ), 

 a ja sam w r. 1900 obejrzałem. „Liczne wiercenia próbne stwierdziły, że bez- 

 pośrednio na wapieniu wirgatowym leży warstwa gliny plastycznej, pokrytej 

 znowu przez sypkie białe piaskowce. Piaskowce te występują również w od- 

 słonięciach naturalnych nad brzegami Pilicy... Warstwy piaskowca, nachylone 



') O nachożdienii wirgatowych słojew w Polsze i vvierojatnvj ich wozrast. 

 Izw. Gzoł. Kom. T. V, str, 397. 



