78 



DZIAŁ III. —GEOLOGIA Z CHEMIĄ. 



związek najniższej przjmaj mniej części utworów glaukonitowych z leżącemi 

 poniżej kredowemi, zważywszy wielką grubość pokładów glaukonitowych 

 i istnienie warstw piasków glaukonitowych w najwyższych poziomach syste- 

 mu kredowego. 



DOLNA FORM AC YA LIGNITOWA Pg 2 1Ila . 



Bezpośrednio nad utworami formacyi glaukonitowej leży potężny szereg 

 warstw piaszczystych, po części gliniastych,' które cechuje obecność węgla 

 brunatnego, to ziemistego, to drzewiastego, to w postaci najdrobniejszego pyłu 

 węglowego; warstwy te Skrynnikow l ) wyodrębnił, tworząc „dolną" formacyę 

 lignitową. 



Znacznie szersze są granice rozprzestrzenienia należących do tego szere- 

 gu utworów, niż leżących poniżej warstw glaukonitowych, w licznych zaś 

 punktach utwory lignitowe leżą bezpośrednio na starszych utworach, miano- 

 wicie w obszarze przeze mnie zbadanym — na kredowych, jak to widać z wier- 

 ceń w Rudzie Guzowskiej i Rad liczy cach. 



Na szczycie pasma kredowego brak utworów z węglem brunatnym; pasmo 

 1o dzieli je na dwa obszary odrębne - wschodni, którego granica leży między 

 Łowiczem a Łodzią, i zachodni, który prawdopodobnie utyka nieco na wschód 

 od Radliczyc. Dopiero daleko na północy, koło Ciechocinka, obszary te łączą 

 się ze sobą. 



W całym obszarze wschodnim jednakowa jest prawie grubość warstw 

 lignitowych: w Warszawie mierzą one średnio 50,6 ut (wiercenie na Pradze 

 według Skrynnikowa 54,59 to), w Targówku — 46,65 >n, w Kamionku — 63 to, 

 w fabryce Feinkinda— 38,42 m, w Rudzie Guzowskiej 53,37 to, w Sannikach— 

 55, 8 tu, w Łowiczu zaś— 51,24 m. 



W Radliczycach, na zachód od pasma kredowego, utwory z węglem bru- 

 natnym tworzą pokład tylko na 1,52 m gruby, lecz już o 20 km na zachód, 

 w Kaliszu, otwór świdrowy przewiercił 38,75 to tych utworów i nie dotarł jesz- 

 cze do ich podłoża. 



W miarę zbliżania się do pasma kredowego podnosi się poziom, na ja- 

 kim występują utwory lignitowe: w Warszawie waha się on między 41,5 to, 

 a 59,5 w, średnia zaś z siedmiu wierceń wynosi około 50 m poniżej poziomu 

 Bałtyku; powierzchnia jest bardzo nierówna, bez prawidłowego wszakże upa- 

 du, jaki przypuszcza Skrynnikow J ). W Błoniu formacya lignitowa wystę- 

 puje na 32,2 m poniżej poziomu morza, w Łowiczu zaś wznosi się o 34 m po- 

 wyżej niego. Najgłębiej, bo o 80 - 90 to poniżej poziomu morza zalegają 

 utwory z węglem brunatnym w Sannikach, nieco na północ od badanej linii 

 wysuniętych. W obszarze zachodnim formacya lignitowa zalega znacznie 



') Obzor trieticz. otłoż. str. 167—168. 

 *) Burowaja skważina na Pragie. 



