80 



DZIAŁ II. — GEOLOGIA Z CHEMIA. 



uważać; zmalała ona prawdopodobnie znacznie skutkiem erozyi lodowcowej. 

 "W Warszawie gliny plamiste wynurzają się bezpośrednio na powierzchnię, 

 tworząc wysoki zachodni brzeg Wisły J ); widoczne są one w licznych sztucz- 

 nych odsłonięciach. Powierzchnia ich jest bardzo nierówna, tak, że wiercenie na 

 Czystem nie dotarło do nich na głębokości 39,33 »j, na ul. zaś Chłodnej znale- 

 ziono je dopiero na głębokości 51,85 m. — Istnieje jeszcze niepewna wychodnia 

 w drobnej gliniance przy cegielni koło Radliczyc; wobec drobnych wymiarów 

 odsłonięcia nie mogłem rozstrzygnąć, czy jest to wychodnia glin plamistych, 

 czy też znaczna ich masa, zawarta w utworach dyluwialnych. 



Obszar przez gliny plamiste zajęty jest prawdopodobnie identyczny 

 z obszarem rozprzestrzenienia utworów lignitowych, gdyż dotychczas nie znaj- 

 my ani jednego przypadku, w którymby gliny plamiste leżały na pokładach 

 starszych od warstw lignitowych. 



Z powodów, poniżej podanych, uważam gliny plamiste za równorzędne 

 łużyckim Flaschenthone, a więc najwyższym poziomom oligocenu lub przej- 

 ściowym do miocenu dolnego. 



GÓRNA FORM AC Y A LIGNITOWA N,. 



We szystkich tych wierceniach, gdzie erozya późniejsza nie zniszczyła 

 warstw najwyższych pokładów trzeciorzędowych, w najwyższych pozio- 

 mach glin plamistych dostrzegamy zmiany stałe i typowe. Zjawiają się 

 podrzędne wai'stewki gliny mocno piaszczystej, szarej, mniej lub bardziej 

 ciemnej, zawierającej kawały węgla brunatnego, to drzewiastego, to zie- 

 mistego (p. Targówek, Błonie, Ruda Guzowska). W otworze świdrowym 

 w Sannikach, gdzie, jak to już zaznaczyłem, cały szereg warstw trzeciorzędo- 

 wych rozwinął się nadzwyczaj potężnie, utwory z węglem brunatnym, leżące 

 w stropie glin plamistych, dosięgają bardzo znacznej stosunkowo grubości 

 30 ni; składają się one z uwarstwionych naprzemian szarych glin piaszczystych 

 i piasków kwarcowych z węglem brunatnym. Może zwiększenie grubości 

 utworów górnych z węglem brunatnym zależy po części od bardziej na północ 

 wysuniętego położenia Sannik, od pobliża Płocka i Dobrzynia, gdzie, według 

 Skrynnikowa, „górna" formacya lignitowa rozwinęła się potężnie i typowo. 



„Górne" utwory z węglem brunatnym wszędzie prawie leżą w spągu 

 grubszej lub cieńszej warstwy glin zielonkawo-szaryeh, częstokroć pla- 

 mistych, tłustych i plastycznych, bardzo ściśle połączonych z utworami lignito- 

 wemi, które leżą pod niemi. Skrynnikow dostrzegł ten związek i połączył gli- 

 ny plastyczne i „górne" utwory lignitowe w jednę całość, pod mianem „for- 

 macyi górnego węgla brunatnego i glin plastycznych", uważając je za współ- 



') Skrynnikow. Obzor trieticzu. otłoż. str. 71. 



*) Patrz podano w spisie literatury rozpraw}^ Anialiekiego, Skiyunikowa, Siemi- 

 radzkiego 



