J. LEWIŃSKI. -SPRAWOZDANIE Z BADAŃ OKol.oOlCZN YCll 



skiego należą do miocenu, i że doń należy również leżąca w ich spągu forma- 

 cya lignitowa, gdyż nad „poznańskiemi ' glinami Królestwa Polskiego leży 

 zupełnie inna formacya lignitowa, którą można zaliczać tylko do miocenu" 

 Dowodzeniom tym zarzucić możemy: po pierwsze, że niema wyraźnych 

 przejść między formacya glaukonitową a lignitową, jak to zresztą już sam 

 Skrynnikow zaznacza; przeciwnie, jak to już zaznaczyć miałem sposobność, 

 podstawę formacyi lignitowej tworzą prawie wszędzie dość grube warstwy 

 gliny, gdzieindziej zaś, szczególniej na brzegach zagłębi, formacya lignitowa 

 tylko z glin się składa (Radliczyce); formacya glaukonitową natomiast składa 

 się wszędzie z piasków. Oprócz tego formacya lignitowa leży przekraczająeo na 

 utworach glaukoniiowyeh. niekiedy bezpośrednio na utworach starszych; liczne 

 przykłady podaje Skrynnikow, inne ja (Kutno, Ciechocinek, Ruda Guzow- 

 skn, Radliczyce) z Królestwa Polskiego, inne znowu Jentzsch z Prus zacho- 

 dnich i z Poznańskiego *) (Toruń, Sehwetz). Pod tym względem niema za- 

 leżności między formacyą glaukonitową a lignitową, która daleko szerzej jest 

 rozprzestrzeniona . 



Jeśliby zaś polskie utwory z węglem brunatnym można było uważać 

 za współrzędne takimże utworom Sambii, jak to czyni Skrynnikow, należało- 

 by je zaliczyć do miocenu, gdyż flora z Rixhóft i Rauschen dowodzi mioce- 

 nowego wieku formacyi lignitowej sambijskiej. Zresztą wymienione ostatnio 

 utwory łączy bezpośrednio otwór świdrowy w Cóslin z marchijską formacyą 

 lignitową; najlepszy znawca formacyi lignitowej sambijskiej, Zaddach, uwa- 

 żał za możliwe odróżnienie w utworach 4 ) z węglem brunatnym, leżących nad 

 typoweini glinami septaryowemi i piaskami szczecińskiemu, tych samych po- 

 ziomów, które przezeń w Sambii były oznaczone. 



Gdybyśmy dolno utwory z węglem brunatnym Królestwa i Poznańskie- 

 go do oligocenu dolnego zaliczyli, zostałyby one zupełnie odosobnione, bez 

 utworów analogicznych na całej przestrzeni Niemiec, gdyż ani w Berlinie, 

 który leży w samym środku zagłębia trzeciorzędowego, ani we Frankfurcie, ani 

 w Dahme na Łużycach, ani w Szczecinie, które już po brzegach tegoż zagłębia 

 są położone, nigdzie nie wykryto utworów lignitowych, któreby się mieściły 

 między dolnym a środkowym oligocenem. Przeciwnie wszędzie utwory 

 oligocenowe składają się z pełnej seryi utworów morskich 5 ). Z saskiemi 

 znowu utworami węglowemi naszych porównywać niepodobna; tworzą one 



•) Ibid. star. 181. 



2 ) Obzor fcrietacz. otłoż. str. 169. 



3 ) A. Jentzsch. fteue (jresteinsaufscliliisse in West Preussen uud Posen. Jahrlr 

 d. preus. Landesanst. XVIII. 1895. 



') Zaddach w Sehriften d. physik.-oekon Gesell. za Konigsberg. 1869, str. 

 46-55. 



■"■) Berendt. „Das Tertiar im Bereiche der Mark Brandenburg." Sitzber d. Konigl. 

 preus. Akad. d. Wissensoli. 1885. „Die bisherigeu Aufschliisse des miirkisch - pommer- 

 schen Tertiiirs" Abhandl. der kgl. preuss. geol. Landesanst. 1886. ,,Der Tiefere Onter- 

 grund Berlins- Ibid. 1897. 



