SI 



DZIAŁ II. — GEOLOGIA Z CHEMIĄ. 



pas u podnóża Harcu (subhercynische Braunkohlenformation); niektórzy auto- 

 rowie zaliczają je nawet do eocenu J ) na podstawie ich położenia w spągu pia- 

 sków w Lattorf, Westeregeln i innych punktach, piasków, współrzędnych dol- 

 nooligocenowym piaskom Berlina, a więc i naszym glaukonitowym. 



Istnieją wreszcze dowody przemawiające bezpośrednio za młodszym wie- 

 kiem formacyi lignitowej poznańskiej: flora ze Striese i Schossnitz 2 ) na Śląsku, 

 zbadana przez Gopperta, posiada późne stosunkowo cechy, i należy do dolnego 

 miocenu, prawdopodobniej zaś do oligocenu górnego. 



Wiercenie znowu w Liskau koło m. Tucholi w Prusach Zachodnich, koło 

 granicy rozprzesti*zenienia glin poznańskich, wykazało, że pod poznańską for- 

 macyą lignitową leży potężny pokład glin, które Maas 3 ) zalicza do septaryo- 

 wych; w Głogowie 4 ) zaś i Leubus s ) gliny poznańskie leżą bezpośrednio na 

 formacyi węgla brunatnego subsudeckiej, a więc górnooligocenowej. 



Ze względów powyższych, za przykładem wszystkich współczesnych geo- 

 logów niemieckich, uważam gliny poznańskie, poznańską formacyę lignitową, 

 a wraz z niemi gliny plamiste Królestwa Polskiego i „dolną" formacyę ligni- 

 tową, za młodsze od glin septaryowych niemieckich, co najmniej górnooligo- 

 cenowe. 



W Niemczech wszakże liczni badacze są zdania, że gliny poznańskie uwa- 

 żać należy za młodsze od marchijskiej formacyi lignitowej, którą uważają za 

 współrzędną z poznańską formacyą lignitową, zaliczając ją przeto do miocenu- 



Rosenberg-Lipińsky 6 ), Maas 7 ) i inni opierają to zdanie na cechach pe- 

 trograficznych brunatnych piasków kwarcowych i mikowych, które wystę- 

 pują w poznańskich utworach z węglem brunatnym i są na pozór bardzo po- 

 dobne do typowych ,.Formsande" marchijskiej formacyi lignitowej. 



Gdybyśmy uznali za współrzędne formacyę lignitowe marchijską i po- 

 znańską, należałoby ..górną" formacyę lignitową Królestwa Polskiego zali- 

 czać chyba do górnego miocenu, a może nawet do pliocenu, byłaby ona prze- 

 to zupełnie odosobniona, bez jakichkolwiek utworów analogicznych we wszyst- 

 kich bliższych częściach Niemiec. Zdaje mi się, że niema dostatecznych po- 



') E. Sti "emms .,Beitrag zur Kenntniss dertertiiiren Ablagerungen zwischen Cassel 

 und Detmold." 1888 Zeitschr. d. deutsch Geol. Gessel. 1888. - v. Koenen „Comparaison 

 des ccuches de 1'oligocene supćrieur et du miocene de 1'AlIeinagne septentrionale avec 

 celles de la Belgique". Ann. de la Soc geol. Belgique. 1885 Mem XII 



2 ) Goppert „Die Tertiar-Flora von Schossnitz" Gorlitz 1885. „Die Flora von Strie- 

 se" Sitzber. d. Schles. Gesell. f. vaterl. Cultar. 1882. 



- 1 ) G. Maas. Ueber einige Ergebnisse der Aufnahmen in der Gegend von Tuchel. 

 Jahrb. d. kgl. preu*s. Landesanst. 1898. CCI1-CCXVIII. 



4 ) Berendt. Geognostische Skizze der Gegend von Glogau. Ibid. 1885. str. 355. 



') Rosenberg-Lipinsky. Die Verbreitnng der Braunkohlenformation in der Pro- 

 vinz Posen. Ibid 1890. str 38. 



c j Uosenberg-Li|)i i.sky 1. c. i „Neue Bruunkohlensande in der Provinz Posen. 

 Zeitsclir. f. prakt. Geol. 1897 str. 248-249. 



T ) Maas 1. c. str. CCYIIl, 



