J. LKWlŃSKT. - 



SPRAWOZDANIE z BADAŃ GEOI.OCM Y.M Ul. 



93 



działać w roku L800. Później eksploatowano radę miejscową i wywożono za 

 granicę; wywózbvl oczy w iście dość znaczny, skoro Rada Administracyjna Ki*ó 

 lestwa Polskiego dozwoliła na wywóz przez komun; Praszki, obciążając radę 

 zarazem cłem wy wozowem, wynoszącem 5 groszy od kibla (35 garncy). Obecnie 

 rady żelaznej nikł nie eksploatuje. 



Kamień budowlany. Włościanie tylko używają jako tnateryału 

 budowlanego łatWowietrżejącego i nietrwałego marglu kredowego z Mogilni 

 i Dobrania. Przeważnie zaś jako roateryal budowlany używane są głazy; bu- 

 dują z nich Fundamenty gmachów rządowych, stacyj dr* żel. WarsZawsko- 

 Kaliskiej i przyczółki mostów. 



Wapień. Wypalanie wapna istnieje tylko w zachodniej części obszaru, 

 gilzie znajdują się wychodnie wapienia jurskiego, wypalanego w drobnych 

 piecach. Nieznaczna produkeya Zaspakaja miejscowe tylko potrzeby. 



(i lina cegielnia na. Tylko w okolicach Warszawy występują na 

 powierzchnię gliny trzeciorzędowe i służą do wyrobu cegieł. W innych zaś 

 miejscowościach cegła jest wypalana z glin dyluwialnych. 



Torf. Wzdłuż kolei Warszawsko -Kaliskiej liczne znajdują się pokłady 

 torfu, lecz ekśploatacya odbywa się na szerszą skalę tylko w okolicy Lasku, 

 wobec nieznacznej grubości i lichego gatunku torfu w innych miejscowościach. 



W od a. Woda gruntowa w całym obszarze zbadanym występują w trzech 

 poziomach: dyluwialnym, dolnotrzeciorzędowym i dolnokredowym. 



Głównym zbiornikiem wody są utwory dyluwialne, z których studnie 

 mniejszej lub większej głębokości czerpią wodę na całym obszarze badanym. 

 W wodę obfitują najbardziej to piaski międzylodowce (Łódź, Łowicz, Zgierz, 

 Sochaczew), to znowu najniższe poziomy dyluwium, leżące wprost na utwo- 

 rach trzeciorzędowych. Poziom Wód, z którego studnie warszawskie wodę 

 czerpały, i z którego biły źródła na ul. Oboźnej i w Łazienkach, znajduje się 

 właśnie na granicy dyluwium i glin trzeciorzędowych. 



Wszystkie studnie w Łodzi, wyjąwszy jedne w fabryce ,1. K. Poznań- 

 skiego, czerpią wodę również z warstw dyluwialnych. lub też zagłębiają się 

 nieco w górne szczelinowate poziomy marglu kredowego napojone woda, prze- 

 nikającą z warstw dyluwialnych. W poziomach dyluwialnych zmienną jest 

 bardzo ilość i jakość wody, zależnie od różnic lokalnych w rozprzestrzenieniu 

 i grubości piaszczystych warstw dyluwium. 



Bardziej stały jest poziom wód w dolno-trzeciorzędowych utworach. Po- 

 kład wodonośny stanowią piaski i żwiry glaukonitowe, niekiedy utwory z wę- 

 glem brunatnym, jeśli z piasków się one składają. Z piasków glaukonitowych 

 czerpią wodę głębokie wiercenia w Warszawie, Łowiczu, Sannikach, a wobec 

 nieckowatego zalegania tych utworów w miejscowościach niżej położonych, 

 woda sama wypływa na powierzchnię ("Warszawa- Praga, nizki wschodni brzeg 

 Wisły). Artezyjską wodę wykryto w otworze w Błoniu w piaskach z węglem 

 brunatnym, na głębokości 187.2 m. 



Rzecz ciekawa, że tam, gdzie niema utworów glaukonitowych. formacya 

 zaś lignitowa leży bezpośrednio na utworach kredowych, niema poziomu wo- 



