104 



DZIAŁ II. — GEOLOGIA Z CHEMTĄ. 



Opinogóra Grórna (MJVs 19 do 40 włącznie) na niewielkim terenie przed- 

 stawia, z folwarków tablicą objętych, może największą rozmaitość gleb pod 

 względem mechanicznym. Położona wyżej, ma ona więcej spadków i większą 

 ilość zaklęśnięć, rozmaitość tę powodujących. 



Spotykamy tu piaski (Ń>N° 19, 20, 21, 25, 26, 27, 31), szczerki (JWs 28, 

 29, 30, 32, 33, 34, 35, 36), gliny barwy czekoladowej (N2N2 22, 23, 24, 37, 38) 

 i czerwonej (JMaiNs 39, 40). 



Ciekawy jest piasek z lekką domieszką gliny, zwany ciekiętnią. Poło- 

 żony na wzgórkach (b. małe kawałki przestrzeni), w jesieni i na wiosnę jest 

 grzązki i luźnej budowy, tak, że się w nim zapaść można, w lecie silnie wy- 

 sycha i tworzy t. zw. przepalczyska. Zawdzięcza to swemu złożeniu mecha- 

 nicznemu («NoJVs 19, 20, 21, 31). Obok znacznej ilości części bardzo grubych 

 (od 3 do 1 mm) posiada on, jak na piasek dość znaczną zawartość części t. zw. 

 gliniastych, których średnica <0,01 mm. Produkt ten (zjawisko powszechne 

 w ziemiach Opinogórskich) jest bądź drobniejszy od odpowiedniego produktu 

 szlamowania gleb innych okolic, bądź też zawiera mniejszą ilość pyłu krze- 

 mionkowego a znaczniejszą ilość gliny koloidalnej. Z nadmiarem wilgoci 

 tworzy ona kleistą masę luźno spajającą ziarna grubsze, w czasie suchym zsy- 

 cha się i pęka, silnie zmniejszając swą objętość, przez co znów pomiędzy ziar- 

 nami lub grupami ziarn tworzą się duże przestworki, sprzyjające szybkiemu 

 zsychaniu się ziemi a zapobiegające kapilarnemu podnoszeniu się wody 

 z warstw głębszych. Zjawisko to, nie w tak tjdko widocznym stopniu, wy- 

 stępuje w niejednej z gleb opinogórskich. Mniejsza jaskrawość zjawiska za- 

 leżna jest od stosunku (mniejszych różnic) pomiędzy ilością części najdrobniej- 

 szych a najgrubszych. 



Piaski i szczerki opinogórskie mają naogół większą spójność od mają- 

 cych ten sam skład mechaniczny gleb okolic innych. 



To samo można powiedzieć o glinach. 



Spójności tej przypisać należy, tak bardzo małą przepuszczalność lub 

 nieprzepuszczalność gleb opinogórskich, stanowiących główną ich wadę (usu- 

 nie ją drenowanie). Że jest tak w istocie, wykazują dowodnie analizy 22, 

 23, 24, 37, 38, 41, 42, V, VI, VII, IX i X. Ilość" produktu najdrobniejszego 

 wynosi około 80$, co wobec wspomnianej już drobności tego produktu i jego 

 jakości (duża zawartość gliny koloidalnej) nadaje tym glebom wyjątkową 

 spójność i nieprzepuszczalność. 



Opinogóra Dolna (Ne N° od 41 do 48 włącznie i od I do VII włącznie) 

 i kolonie (JUsAO od VII I do X włącznie) mają ziemie jakościowo takie same, jak 

 Opinogóra Górna, takie same piaski, szczerki i gliny ciężkie; (są i czerwone) tyl- 

 ko naogół grunty równiejsze, o mniejszych spadkach, na większych przestrze- 

 niach jednolite. Prócz gleb pomienionych spotyka się tam i aluwium 

 (Aó.N» III, IV, V) pod postacią torfów, piasków i glin łąkowych. N2M IX i X 

 są gliną bielicowatą (bielica nietypowa). 



