1 10 



DZIAŁ II. — (.iliULOCLA Z CHKM1Ą. 



czynienia z glebą macierzystą, świadczy nierozpuszczalna w kwasic solnym 

 pozostałość podobna do podglebia. 



PROFILE. 



Mało się różnią. Można je wyrazić za pomocą jednego. 



Gleba- Gl- 25 " 

 Podglebie- GU od 25 

 Podłoże = Wa = odl50 (Wa = wapień), 

 do 200+ . 



Ciekawem jest porównanie tych gleb wapiennych powstałych ze zwie- 

 trzenia wapienia, albo też marglu. ile pierwsze dwie: rędzina i rędzinka 

 mają dużo cech wspólnych, o tyle glina jurska różni się wybitnie i barwą 

 i nieprzepuszczalnością i zupełną swą bezwapiennością. Margiel rozpadł, się 

 wietrzejąc, na płytki poziome i okruchy, potrzaskał pionowo i każda płytka 

 posiada krawędzie ostre, niezaokrąglone. Wapień jurski, wietrzejąc, rozpadł 

 się na kawałki raczej do bulw niż do płytek podobne i żadnych ostrych kra- 

 wędzi niema, wszystkie są łagodnie zaokrąglone. Każdy z kawałków pokry- 

 ty jest na wierzchu cieniuteńką warstewką węglanu wapnia, która pisze jak 

 kreda, po jednem jednak pociągnięciu po ścierce obnaża się wapień twardy 

 i niepiszący. Na szczegół ten zwracam uwagę, wyjaśnia mi on bowiem, czemu 

 nietylko gleba, ale i podglebie jest absolutnie bezwapienne, chociaż przecie 

 są w nim rozrzucone kawałki wietrzejącego wapienia. Oto wapień ten wie- 

 trzeje nie tak jak margle (drogą szybkiego rozpadania się na części pod dzia- 

 łaniem wody wskutek swej niejednorodności), i nie daje tak znacznej ilości 

 okruchów miału, lecz tylko omywa się po wierzchu. Tym sposobem powierzch- 

 nia, na którą działa woda jest bardzo nieznaczna, a więc i ilość CaCO s 

 w niej zawarta jest bardzo mała. 



Podejrzewając, że w powstawaniu badanej rędziny, a może nawet 

 i rędzinki i gliny jurskiej brały udział lodowce, poddałem szlamowaniu same 

 margle i wapień, aby się przekonać, czy z marglu i wapienia, na którym leżą, 

 powstać mogły. 



W tym celu rozpuściłem na kąpieli wodnej w kwasie solnym po 100 // '). 

 JM2.N2 82 i 85, oraz 200 g N° 97 i pozostałość przemytą od CaCL szlamowałem 

 metodą Schonego. Okazało się, że zarówno margle jak i wapień zawierają 

 taki materyał, z jakiego składają się gleby i podglebia, którym służą za podłoża. 



Dla oznaczenia % ilości części nierozpuszczalnych z 2,5 g sproszko- 

 wanej skały gotowałem na wodnej kąpieli z kwasem solnym 25^ przez '/._, go- 

 dziny i po przemyciu na sączku ważyłem ilość pozostałej masy, wysuszonej 

 w temperaturze pokojowej. 



') Margle i wapień oyły sproszkowane w ilości 1 % i przesiane przez sita 

 3, 2 i 1 mm. Rozpuszczono i szlamowano produkt najdrobniejszy. 



