116 



DZIAŁ II. — GEOLOGIA Z CHEMIA. 



wem, były wiadome. Gleby, wzmiankowane w tej tablicy, zostały ponume- 

 rowane cyframi rzymskiemi, które zachowują swe znaczenie we wszystkich 

 następnych tablicach, zastępując nazwy. 



Tablica II obejmuje wypadki rozbioru mechanicznego gleb, który wy- 

 konywano sposobem, zaleconym przez prof. Kriopa, używając trzech rzeszot, 

 dwu sit i przyrządu do odpławiania; w tejże tablicy wskazana jest wielkość 

 mechanicznych cząstek składowych, wyrażona przez ich średnice. 



Tablica III zawiera wyniki rozbioru petrograficzno-mineralogicznego. 

 Grubsze okruchy mineralne, od kamyków aż do piasku grubszego włącznie, 

 mające średnice powyżej 0,5 milimetra, rozpoznawano przy pomocy lupy 

 z zewnętrznych cech mineralogicznych i dzielono na dwie części, mianowicie: 

 część trwałą, do której zaliczano kwarc, krzemień, rogowiec, żelaziak brunatny 

 i wszystkie inne minerały, nie ulegające wietrzeniu, ale tylko mechanicznemu 

 pokruszeniu i część zmienną, do której zaliczano okruchy felspatu, łyszczyku, 

 hornblendy, porfiru, bazaltu, wapienia i innych minerałów i skał, ulegających 

 wietrzeniu, t. j. zupełnemu przeobrażeniu chemicznemu; postępując tym 

 sposobem, oznaczono zawartość procentową cząstek zmiennych i trwałych 

 w każdym gatunku okruchów (kamyki, żwir, piasek gruby) i w 100 czę- 

 ściach gleby; liczby, otrzymane z takiego rozbioru i obliczenia, wypełniają 

 oddzielne rubryki tej tablicy. 



Ostatnie cztery tablice zawierają wyniki badań fizycznych własności 

 gleb. Dla oznaczenia tych własności używano próbek pozbawionych ka- 

 myków i żwiru, a więc złożonych z miału i grubego piasku, przechodzą- 

 cego przez sito z otworami milimetrowej średnicy. Części składowe takich 

 próbek są ilościowo wykazane w trzech ostatnich rubrykach tablicy dru- 

 giej. Badania własności fizycznych gleb wykonywano według metod i przy 

 pomocy przyrządów, zaleconych przez Schiiblera, Wolfa i Habcrlanda, 

 a wyniki tych badań rozmieszczone są w tablicach, jak następuje: 



Tablica IV ilustruje własności fizyczne gleb, zależne od wagi i obję- 

 tości, jako to: objętość równych ilości wagowych wobec różnej budowy 

 wewnętrznej; ciężar właściwy; ciężar objętościowy. 



Tablica V zawiera wymiary porowatości gleb, spójności, kurczenia 

 się podczas wysychania i przylegania do drzewa i do żelaza. 



Tablica VI wykazuje w liczbach różne własności występujące w gle- 

 bach pod działaniem na nie wody, jakiemi są: zatrzymywanie wody (na- 

 poistość), wsiąkanie wody w ziemię suchą, przesiąkanie przez ziemię napo- 

 joną i podsiąkanie czyli podnoszenie się wody od spodu. 



Tablica VII zawiera wypadki spostrzeżeń nad zjawiskiem podsiąka- 

 nia w glebach, zawartych w rurkach szklanych, mających każda 2 metry 

 długości i 3 centymetry w średnicy. 



